Chăm sóc bệnh nhân từng bữa ăn, giấc ngủ là công việc của các điều dưỡng.

Nhiệm kỳ 2002 - 2007, Hội Điều dưỡng (ĐD) tỉnh Khánh Hòa (hiện có 1.105 hội viên, sinh hoạt tại 14 cơ sở Hội) đã đạt một số thành tựu trong công tác phát triển Hội; huấn luyện, đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn kỹ thuật; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, thực hiện 12 điều y đức cho hội viên. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công trên, hoạt động ĐD vẫn còn một số khó khăn, bất cập. Đáng nói là những khó khăn, bất cập đó đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc người bệnh.

Hiện nay, tại các cơ sở y tế, ĐD (thay cho y sĩ, y tá trước đây) đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe (CSSK) bệnh nhân (BN). Thế nhưng lâu nay, trong xã hội vẫn tồn tại những nhận thức sai lệch về nghề ĐD, coi ĐD là phụ tá cho bác sĩ (BS), BS bảo gì làm nấy, không được qua quyền, qua phép. Quan niệm này hiện không còn phù hợp. Bởi hiện nay, tại các cơ sở y tế, ĐD được đào tạo rất bài bản và được coi là một nghề. Trong quá trình hành nghề, người ĐD thực hiện 2 chức năng: Ngoài chức năng phụ thuộc (thực hiện y lệnh của BS), người ĐD còn có một chức năng quan trọng khác, đó là độc lập (chủ động đề xuất và thực hiện những biện pháp tốt nhất để chăm sóc người bệnh). Thế nhưng, theo cử nhân (CN) ĐD Trần Thị Mịch (Trưởng phòng Hành chính quản trị Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh), hiện nay đa số ĐD chỉ thực hiện được 1 chức năng của nghề, đó là chức năng phụ thuộc, còn chức năng độc lập họ không có điều kiện để thực hiện. CN Mịch cho biết, trong điều kiện các BV đều quá tải như hiện nay, các ĐD chỉ thực hiện chức năng phụ thuộc đã “hết giờ”, không còn thời gian để thực hiện chức năng còn lại, và điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng CSSK BN.

ĐD Trần Thị Kim Liên, Trung tâm Y tế Cam Ranh cho biết, công việc của người ĐD rất đa dạng. Nhiệm vụ của họ là giúp BN thực hiện các hoạt động mà thông thường khi khỏe BN có thể làm được, như: có đủ nước, ăn uống, ngủ, nghỉ, bài tiết, tránh những biến chứng do nằm lâu như cứng khớp, loét, giảm đau… Trong việc chăm sóc BN, bên cạnh việc thực hiện các y lệnh, phương pháp điều trị của thầy thuốc như: truyền dịch, cho uống thuốc, thay băng, làm các thủ thuật, theo dõi diễn biến của bệnh, người ĐD phải có sự nhận định, đánh giá, lập kế hoạch chăm sóc, thực hiện, lượng giá theo từng giai đoạn của bệnh và giám sát các công việc của hộ lý trong việc vệ sinh buồng bệnh, buồng thủ thuật, hướng dẫn người nhà BN biết cách làm công việc chăm sóc cơ bản. Thậm chí, người ĐD còn phải dành thời gian để tâm sự, trò chuyện với BN nhằm giúp BN có tâm trạng thoải mái, mau lành bệnh. Cũng theo ĐD Liên, một người ĐD giỏi, ngoài việc thực hiện y lệnh của BS, cần có những quyết định độc lập về chăm sóc BN, làm sao để BN được chăm sóc tốt nhất. “Có thể nói, người ĐD đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục sức khỏe, duy trì nâng cao và đề phòng bệnh tật cho BN, hướng dẫn BN thực hiện những hoạt động chăm sóc chính họ để nhanh chóng phục hồi sức khỏe. Trước khi ra viện, người ĐD còn có trách nhiệm hướng dẫn BN và người thân của họ biết cách tự chăm sóc tại nhà như: cách lau và tắm, cách xoay trở, cách cho ăn, uống, thay quần áo… Bên cạnh công tác chăm sóc tại BV, các ĐD còn đóng góp nhiều cho cộng đồng thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia như: Tiêm chủng mở rộng, làm mẹ an toàn, chăm sóc trẻ sơ sinh, phục hồi chức năng, phòng chống lao, phong, HIV/AIDS, vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm…”, ĐD Liên cho biết.

Tại Đại hội ĐD tỉnh nhiệm kỳ V vừa được tổ chức, không ít ý kiến cho rằng Nhà nước cần có những chế độ, chính sách quan tâm hơn đến nghề ĐD. Bởi hiện nay, nghề ĐD được đánh giá là một nghề vất vả, độc hại, nhưng chế độ đãi ngộ đối với người làm nghề này còn thấp, do đó chưa thu hút được tiềm năng sáng tạo của người ĐD. Đáng nói là hiện nay, Bộ Y tế chưa có quy định tỉ lệ ĐD/BS nên đã gây khó khăn cho các cơ sở y tế trong việc bố trí, sắp xếp nhân lực chăm sóc BN. Ngoài ra, điều kiện làm việc chưa đảm bảo, chế độ bảo hộ không đầy đủ, tính tự ti mặc cảm của bản thân người ĐD cũng là những khó khăn, ảnh hưởng đến chất lượng công việc của họ.

B.L