Vỉa hè bị lấn chiếm để kinh doanh - tình trạng phổ biến ở TP. Nha Trang.

Thời gian gần đây, số vụ tai nạn giao thông xảy ra với người đi bộ (NĐB) có chiều hướng gia tăng. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do NĐB bị mất đường đi (phần vỉa hè dành cho NĐB) nên buộc phải đi xuống lòng đường. Thực trạng lấn chiếm vỉa hè làm nơi buôn bán, trông giữ xe của các tổ chức, cá nhân đang là một thách thức đối với cơ quan chức năng (CQCN) trong việc quản lý trật tự an toàn giao thông (TTATGT) và mỹ quan đô thị (MQĐT).

Dạo một vòng quanh các tuyến đường chính thuộc nội thành TP. Nha Trang, chúng ta dễ nhận thấy thực trạng lấn chiếm vỉa hè làm nơi kinh doanh đang diễn ra phức tạp. Đặc biệt là tại những con đường tập trung đông dân cư và người qua lại như: Trần Phú, Thống Nhất, Phạm Văn Đồng, 2-4, Lê Hồng Phong… Trong văn bản số 990/QLĐT của Phòng Quản lý đô thị (QLĐT) thành phố hướng dẫn việc quản lý, sử dụng vỉa hè và khoảng không gian nhằm đảm bảo TTATGT và MQĐT có quy định các hành vi bị cấm đối với hoạt động quản lý, sử dụng, khai thác vỉa hè như: tự ý xây dựng, đào bới vỉa hè; sử dụng vỉa hè để họp chợ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày hàng hóa, vật liệu; tổ chức dịch vụ trông giữ xe đạp, xe máy, ô tô và các phương tiện cơ giới khác; lắp đặt, xây dựng bục, bệ dắt xe, bậc tam cấp vào nhà và công trình gây ảnh hưởng đến hoạt động của NĐB. Tuy đã có sự phối hợp thường xuyên của các CQCN tỉnh, thành phố như: Phòng QLĐT, Phòng Cảnh sát giao thông, Đội Thanh niên xung kích và UBND các xã, phường trong công tác kiểm tra, xử lý hành vi vi phạm hành lang vỉa hè, nhưng nhìn chung đến nay, công tác này vẫn chưa đạt hiệu quả. Theo số liệu của Phòng QLĐT, từ đầu năm đến nay, Phòng đã lập biên bản xử phạt hơn 1.470 trường hợp vi phạm, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 81 triệu đồng. Đối tượng vi phạm chủ yếu là các hộ kinh doanh nhỏ như kinh doanh quán cóc, hàng ăn, quán nhậu, các mặt hàng mỹ nghệ… và một bộ phận nhà dân có mặt bằng kinh doanh nhưng cố tình lấn chiếm vỉa hè, gây cản trở lưu thông cho NĐB. Thực trạng người dân lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, buôn bán thực sự là thách thức lớn đối với các CQCN trong việc thực hiện nếp sống văn minh đô thị.

Anh Nguyễn Đắc Huynh, Tổ trưởng tổ ATGT, Phòng QLĐT thành phố cho biết: “Việc lập lại an toàn hành lang vỉa hè, MQĐT thành phố gặp rất nhiều khó khăn. Hầu hết người dân đều biết việc kinh doanh trên vỉa hè là sai nhưng họ vẫn chấp nhận chịu phạt và tiếp tục vi phạm. Bởi mức phạt cao nhất cho các trường hợp vi phạm chỉ là tịch thu công cụ kinh doanh, lập biên bản xử phạt hành chính, nên chưa có tính răn đe. Trong khi đó, nguồn nhân lực phục vụ cho công tác kiểm tra, xử lý vi phạm còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu…”.

Có một thực tế là hầu hết người buôn bán trên vỉa hè là lao động nghèo, không nghề nghiệp, nguồn thu nhập chính chủ yếu dựa vào việc kinh doanh tại vỉa hè. Chị Mai, chủ quán cà phê cóc (đường Ngô Quyền) cho biết: Ngoài bán cà phê cóc tại vỉa hè, chị không làm gì khác để có thu nhập. Mỗi ngày, chị kiếm được khoảng 80 - 100 nghìn đồng từ việc bán cà phê vỉa hè. Tuy biết kinh doanh ở vỉa hè là sai phạm nhưng chị vẫn chấp nhận đóng phạt để đổi lấy kế sinh nhai hàng ngày. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, xử phạt của các CQCN cũng gặp khó khăn do một số người dân ngang nhiên chống đối người thi hành nhiệm vụ. Gần đây, trên đường Trần Phú xuất hiện một số đối tượng “bảo kê” cho những người buôn bán nhỏ, cho người bám theo các đoàn xe công tác, hễ có “động tĩnh” là lập tức báo về để những người buôn bán vỉa hè “chuồn” trước khi đoàn kiểm tra đến. Có trường hợp người dân còn chửi bới, đập phá dụng cụ, có thái độ bất hợp tác khi bị lực lượng kiểm tra lập biên bản xử phạt.

Có thể thấy, công tác quản lý việc sử dụng vỉa hè nhằm đảm bảo an ninh trật tự, MQĐT, ATGT cho NĐB không phải là chuyện “một sớm một chiều”. Nó đòi hỏi các CQCN, các nhà quản lý cần có chiến lược, quy hoạch cụ thể. Chẳng hạn, kiên quyết xử lý các trường hợp có mặt bằng kinh doanh mà vẫn cố tình chiếm dụng vỉa hè; xem xét xây dựng các tuyến đường có lưu lượng giao thông ít để sắp xếp cho những người lao động nghèo được kinh doanh trên vỉa hè, tạo điều kiện giúp họ có thu nhập, đồng thời thuận lợi trong công tác quản lý, sử dụng vỉa hè, đảm bảo an ninh trật tự, ATGT và MQĐT.

HIẾU LINH