Lao động người nước ngoài làm việc ở khách sạn Sunrise (ảnh có tính minh họa).

Cùng với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, ngày càng có nhiều người nước ngoài đến làm việc trên địa bàn tỉnh. Những năm qua, công tác quản lý người lao động nước ngoài (NLĐNN) đã được các ngành chức năng triển khai thực hiện, tuy nhiên, vẫn còn những vướng mắc, khó khăn cần khắc phục.

CHỈ QUẢN LÝ ĐƯỢC NHỮNG LAO ĐỘNG ĐĂNG KÝ

Việc NLĐNN tham gia làm việc tại các doanh nghiệp (DN) trong tỉnh là một xu thế tất yếu của thời kỳ hội nhập. Nó tạo nên tác động 2 chiều đối với NLĐ trong nước. Một mặt, NLĐ trong nước sẽ học được trình độ quản lý, chuyên môn tay nghề, kinh nghiệm làm việc, thái độ trách nhiệm, tác phong công nghiệp… của NLĐNN. Đó cũng là những vấn đề mà NLĐ trong nước đang thiếu. Ngoài ra, việc xuất hiện NLĐNN cũng góp phần tạo nên sự cạnh tranh, thúc đẩy NLĐ trong nước quyết tâm phấn đấu trong công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm trên cũng nảy sinh những bất đồng giữa NLĐ trong nước và NLĐNN như: bất cập về ngôn ngữ, văn hóa, thu nhập… tạo nên những mâu thuẫn, tồn tại trong các DN, đòi hỏi chủ sử dụng LĐ phải có giải pháp thỏa đáng. Vai trò của NLĐNN là không thể phủ nhận, tuy nhiên, pháp luật LĐ của nước ta cũng quy định rất rõ là chỉ cho phép những LĐ có trình độ, tay nghề vào làm việc ở nước ta và không chấp nhận LĐ phổ thông là người nước ngoài. Quy định đã có, nhưng việc triển khai thực hiện vẫn còn có nhiều bất cập.

Hiện nay, ở Khánh Hòa, số NLĐNN được cấp giấy phép LĐ làm việc trên địa bàn tỉnh là 200 người. Trong đó, Sở LĐ - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) trực tiếp quản lý 30 người; Ban Quản lý Khu Kinh tế Vân Phong quản lý 170 người. Đây đều là những LĐ có trình độ tay nghề, chuyên môn kỹ thuật cao và giữ những vị trí chủ chốt trong các DN mà NLĐ trong nước chưa thay thế được. Những ngành nghề có sự tham gia nhiều của NLĐNN là: may mặc, chế biến thủy sản, vật liệu xây dựng, trang trí nội thất, dịch vụ du lịch… Để có thể sử dụng những LĐ này, các chủ DN phải thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước về sử dụng NLĐNN như: đăng ký xin cấp giấy phép LĐ ở Việt Nam; xây dựng kế hoạch đào tạo tay nghề, trình độ cho NLĐ trong nước để thay thế. Như vậy, hiện nay các cơ quan chức năng trong tỉnh mới chỉ quản lý được NLĐNN có đăng ký và được cấp giấy phép LĐ, còn số “làm chui” thì hoàn toàn bó tay!

NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN BỎ NGỎ

NLĐNN tham gia làm việc trên địa bàn tỉnh cũng như các quy định của Nhà nước đối với NLĐNN đã diễn ra và được ban hành từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh, từ trước đến nay, các đơn vị chức năng chưa tổ chức bất kỳ một cuộc thanh tra, kiểm tra nào về NLĐNN làm việc ở các cơ sở, DN. Hiện nay, Sở LĐ-TB-XH chỉ có 1 nhân viên phụ trách vấn đề này, trong khi số lượng các cơ sở, DN có sử dụng NLĐNN lại khá nhiều. Theo một đại diện của Sở LĐ-TB-XH, việc thanh tra, kiểm tra NLĐNN nếu triển khai cũng khá đơn giản, người nào xuất trình được giấy phép LĐ thì đó là LĐ hợp lệ; còn nếu không xuất trình được là vi phạm và hình thức xử lý đối với những trường hợp vi phạm là trục xuất về nước. Thế nhưng, do lực lượng quá mỏng nên việc kiểm tra thỉnh thoảng mới diễn ra theo kiểu kết hợp khi tiến hành thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật LĐ tại các cơ sở, DN, nếu biết DN nào có sử dụng NLĐNN thì yêu cầu kiểm tra. Vì vậy, chưa phát hiện được trường hợp NLĐNN nào vi phạm.

Việc thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện, trong khi đó, tình trạng NLĐNN lách luật “làm chui” trên địa bàn tỉnh vẫn diễn ra. Theo quy định, một trong những trường hợp NLĐNN không bắt buộc phải có giấy phép LĐ là NLĐNN vào Việt Nam làm việc dưới 3 tháng. Chính vì thế, nhiều trường hợp đã lợi dụng điều này để làm “chui”. Người ta có thể làm việc tại một cơ sở nào đó trong thời hạn quy định, khi gần hết hạn, LĐ đó có thể xuất cảnh, sau một thời gian lại quay trở lại làm việc. Một số NLĐNN đã lợi dụng visa du lịch để làm những công việc như dạy ngoại ngữ, đầu bếp, dạy lặn… Khi hết hạn visa lại xin cấp mới và tiếp tục làm việc dưới danh nghĩa khách du lịch. Việc lách luật này đã mang lại lợi ích cho cả NLĐNN lẫn chủ sử dụng LĐ, trong khi Nhà nước thất thu.

Để công tác quản lý NLĐNN chặt chẽ hơn, được biết, Sở LĐ-TB-XH đã lên kế hoạch phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành thanh tra, kiểm tra tất cả các đối tượng NLĐNN đang làm việc ở Khánh Hòa trong thời gian tới.

NHÂN TÂM