Chuyến tàu chợ thường ngày đi Phú Yên và Quy Nhơn.

Hễ nói đến chợ là tôi hình dung ra cảnh tượng mua bán xô bồ, tấp nập; thậm chí cả những tiếng í ới, những lời "nặng nhẹ" đến khó lọt lỗ tai. Cái cảnh tượng “chợ” không còn nằm "riêng một góc trời" nữa mà đã len lỏi vào các nhà ga, nhất là ga xép. Ga xép cùng những chuyến tàu chợ đang "hát" lại bài ca thời chen lấn.

°TÀU CHỢ - CHUYỆN DÀI TRÊN SÂN GA

Quê tôi là một huyện nằm ở phía Bắc tỉnh. Cứ một vài tuần vào ngày nghỉ, tôi lại về thăm quê. Đoạn đường về quê cũng khá dài, chạy xe máy thì cực lắm, mà lại ít an toàn! nên tôi quyết định sẽ đi bằng tàu hỏa cho đỡ nhọc cái thân.

... Cũng như thường lệ, muốn mua được vé tàu về quê, tôi lại phải dậy sớm hơn mọi ngày để kịp ra ga Nha Trang. Rõ khổ, đi được tàu chợ cũng không đơn giản chút nào. Những ngày bình thường, chẳng mấy ai đi tàu chợ; do đó, hành khách mua vé đi tàu cũng thưa. Chỉ có những ngày nghỉ, người đi thăm bà con, người đi làm và học sinh, sinh viên được nghỉ thì lượng khách đi tàu mới đông. Kinh nghiệm qua nhiều lần mua vé, cứ mỗi lần đi, tôi phải tranh thủ đến đây từ 5 giờ sáng để có được một chỗ đứng mua vé tại quầy; vậy mà, nhiều khi chen chân cũng không lọt khi quầy vé vừa mở cửa. “Vật vã” chen lấn mãi trong phòng vé tôi mới lên được con tàu NT10 (Nha Trang - Tuy Hòa). Lên được tàu rồi, lại lo một nỗi mất ghế ngồi đã ghi trên vé. Tôi nhớ: có một lần, cả gia đình tôi tay bồng tay bế về quê dự tiệc cưới chú út. Chúng tôi cầm được vé lên tàu thì số ghế của mình đã có người ngồi. Lịch sự, chúng tôi chỉ mong xin được ngồi đúng số ghế thì bị giọng hằn học của những thanh niên đã ngồi nhầm chỗ phán: “Ngồi chỗ nào mà chẳng tới nơi. Tàu chợ mà cũng đòi hỏi đúng, sai...”. Hỡi ôi, thật là hết chỗ nói.

Nỗi lo âu trên khuôn mặt những người ngồi chờ để chen lấn mua vé tàu chợ.

Hồi đầu tháng này, mẹ tôi có dịp vào Nha Trang thăm con; chơi một thời gian mẹ lại mong về. Sẵn có ngày Thứ Bảy, tôi đi cùng mẹ. Như mọi lần, tôi lại đến ga rất sớm. Nhìn quan cảnh quầy vé, tôi không thể tin vào mắt mình nữa: người lấn, người chen cứ như là mua hàng thời bao cấp vậy. Mặc dù cố gắng, tôi vẫn không thể nhích được một tí ti nào để tiếp cận gần quầy. Người đông, hơi nóng bốc ra nồng nặc, ngột ngạt. Tiếng la ó do những đợt chen lấn từ quầy vé vọng lại hòa lẫn với tiếng người í ới gửi tiền vào mua vé đủ cho thấy không khí khẩn trương của những chuyến tàu chợ cuối tuần. Bà Hai (ở 77 Huỳnh Thúc Kháng - Nha Trang) cũng khẩn trương không kém để mua vé tàu đi Vạn Giã. Bà đội nón, vai khệ nệ mang giỏ, tay dắt đứa cháu tiến vào quầy. Cũng như mọi người đến sau, không chen chân được bà Hai mới cương quyết: “Bi cầm nón để bà chen vào coi sao”. Và rồi bà Hai cũng hòa lẫn vào dòng người đang “thử sức” mua vé. Người già đi tàu không phải hiếm, nhưng nhìn cảnh bà Hai cùng đứa cháu, không hiểu vì sao tôi thấy xốn xang cái cảnh mua vé như thế này... Ở bên ngoài kia, loa phóng thanh báo hiệu con tàu NT10 đang chuẩn bị rời ga. Tôi giật mình, vì mình cũng chưa mua được vé. Đang một phen thử sức thì chân tôi bị mũi nhọn chiếc guốc của một “dáng tiên” giẫm một cái đau nhói. Một lần nữa, tôi đành phải chờ. Đến lượt tôi vào được mua vé thì ô cửa kính của quầy âm ẩm mồ hôi cùng hơi nóng bốc lên mang đầy dư âm của những đợt tranh nhau mua vé. Nhìn đồng hồ lúc này đã là 6 giờ 18 phút, vậy là tôi đã đợi hơn nửa tiếng mới mua được vé tàu...

Không hiểu vì sao, tôi có “duyên” với tàu chợ đến thế. Hôm Chủ nhật vừa rồi (ngày 11-7), tôi lại có dịp tiễn bạn ra sân ga để về Tuy Hòa. Cũng tay xách, nách mang bước vào phòng đợi tàu chợ, lúc này tôi mới thấy cảnh chen lấn còn hãi hùng hơn tuần trước đó. “Đông quá, người quả là đông thật!” - bạn tôi buột miệng ca thán. Không biết từ hôm nào, chiếc tàu NT10 đã nhường chỗ cho tàu QN2 (Nha Trang - Quy Nhơn). Giờ chạy tàu là 6 giờ 15 phút và trên các vé đã được “cải tiến”: không còn ghi số ghế ngồi như mọi ngày tôi vẫn thường gặp. Từ phía quầy vé có một anh vừa mới chen chân ra bên ngoài, trên người mồ hôi nhễ nhại vì nóng. Lấy tay quẹt qua loa mồ hôi, anh sờ lại túi thì số tiền trong đó đã không cánh mà bay. Anh Ngô Tự Cường (ở Tây Hải - Vĩnh Nguyên - Nha Trang) đã bị kẻ gian móc sạch 45.000 đồng còn lại.

Chia vé cho những người gửi tiền vào mua.

Cũng chính nơi này, tôi được chứng kiến cảnh nhiều người nặng nhẹ với nhau chỉ vì không chen vào được để mua vé. Người bên ngoài gửi tiền cho người đứng bên trong mua hộ, đến khi người bên trong cầm một tập vé quay ra thì không biết ai đã gửi tiền cho mình mua. Ai thật, ai giả trong thời khắc chen lấn đó khó có thể phân biệt được...

°VĂN MINH TÀU CHỢ, CHỜ ĐẾN BAO GIỜ?

Đã bị móc hết tiền, anh Cường rất bức xúc: “Tôi mua vé cho người bà con về Tuy Hòa (Phú Yên) mà phải đi từ rất sớm, phải chen lấn mới mua được. Thời buổi kinh tế thị trường mà tình trạng bán vé chen như thời bao cấp vậy. Có một người bán vé cho mấy trăm người trong thời gian ngắn thì ăn thua gì. Phải mở nhiều cửa, nhiều người bán thì mới đáp ứng được lượng khách đang chờ chứ. Bao giờ cảnh mua vé này mới chấm dứt đây?”. Không chỉ riêng anh Cường phải chen lấn mà tất cả những ai muốn đi tàu chợ đều phải “dốc sức mình”. Nhìn lẩn khuất trong số người chờ mua vé, tôi bắt gặp vẻ mặt lo lắng của em Nguyễn Thành Tín (Anh Mỹ - Tuy An - Phú Yên). Tín vừa thi xong Đại học Thủy sản hôm 10-7, sáng hôm sau mua vé tàu để kịp về quê nhưng mãi đến 6 giờ 10 mà em vẫn chưa mua được vé, trong khi chỉ còn 5 phút nữa theo quy định là nhà ga sẽ đóng cửa kiểm soát số 6 (cửa dành cho khách đi tàu chợ). Giọng nói của em cũng lạc hẳn đi khi nhìn thấy những gì đang diễn ra ở đây: “Rõ ràng là 2 ô cửa nhưng chỉ có một người bán vé. Đã quy định 2 người bán thì phải đủ chứ, để chậm thế này khách không mua được vé, mà đi chui thì lại bị phạt gấp đôi”. Cũng tại đây, tôi gặp một hành khách tên Khánh Bình từ TP. Hồ Chí Minh vừa đi tàu E2 về Nha Trang rồi chuyển sang tiếp tục mua vé về Ninh Hòa nhưng cũng không biết làm sao để mua được vé. Với nụ cười gượng, chị nhủ: “Tàu chợ là như thế này đấy ư?”. Trong đoàn đi của chị có 5 người, cả 5 đều phải chờ đợi đến giờ phút tàu sắp chạy mới mua được vé.

Quả là đi tàu chợ có khác, mọi hoạt động từ lúc mua vé cho đến khi yên vị trên ghế đều rất lộn xộn. Nhìn căn phòng đợi tàu quá tải đối với những ngày nghỉ, tôi mới cảm thấy đi tàu “ái ngại” làm sao ấy! Ngoài những người chen lấn vì chưa mua được vé thì trên băng ghế, ngay bậc cầu thang đều rất đông người chen chúc đợi tàu. Đến giờ mở cửa, lại thêm một lần nữa những người đi tàu chen lấn nhau mà tranh thủ lên tàu. Không kể người già hay trẻ em đều phải thể hiện “bản lĩnh chen lấn” của mình. Ai không chen lấn được phải ở lại vì thời gian mở cửa lên tàu có hạn. Những người mua cuối cùng lại càng phải cố gắng đảo chân nhanh hơn để vụt qua khỏi cánh cửa đang dần dần đóng lại. Giữa người được lên tàu và người chậm chân ở lại chỉ cách nhau cánh cửa nhà ga.

Trong lần đưa bạn ra ga này, tôi lại chứng kiến thêm cảnh chị Nguyễn Thị Bích Thủy (Nha Trang) không kịp lên tàu mặc dù đã cầm vé trong tay. Chị cho hay, mua vé chen lấn đến khi có được vé thì cũng đến giờ tàu chạy, không làm được thủ tục gửi hành lý thì sao có thể đi được... Còn vợ chồng chị Nguyễn Thị Hà (thôn Đồng Cau - Suối Tân - Diên Khánh) thì ứa cả nước mắt vì chờ mãi mà không mua được vé. Nghe tôi hỏi, chị Hà bồng con quay mặt đi nơi khác, hai mắt chị đã ngấn lệ: “Thôi, đừng hỏi thêm làm gì nữa. Mới 4 giờ 30, cả nhà đã dậy để đi đến đây, rồi chờ mãi mà chẳng đi được, không hiểu ra làm sao nữa”. Tôi nghe thoảng qua giọng anh Hà quyết định: “Thôi, ra kia đổ thêm xăng rồi đi xe máy cũng được”.

Những hành khách mua vé cuối cùng đang nhanh chóng đảo chân qua cửa số 6 đang dần khép lại.

Cửa số 6 của ga Nha Trang đã đóng, trên loa phóng thanh vang lên giọng nói của một nhân viên “Đoàn tàu QN2 rời ga trên đường sắt số 3, quý khách lưu ý đứng cách xa đường sắt số 3 1m50 để đoàn tàu rời ga được an toàn”... Có lẽ đã khá an toàn. Vì người được đi trên đoàn tàu và những người ở lại cách nhau một khoảng cách qua cái khóa cửa ở phòng chờ tàu. Mọi sự huyên náo nhường chỗ cho không gian im lặng. Tôi cũng rời phòng đợi tàu. Từ một góc ngoài sân ga, anh xe thồ chia xẻ: “Trễ tàu chợ à? Chuyện thường ấy mà”.

Con tàu đã rời xa ga, mang theo sự mừng vui của những người toại nguyện được đi tàu, mặc dù trong chen chúc, và để lại trên sân ga những bước chân thẫn thờ của những người, đôi khi có vé, không được lên tàu…

LÊ HOÀNG TRIỀU