 |
|
Kỹ thuật siêu âm - con mắt nhìn trong cơ thể. |
9 tháng đầu năm, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Khánh Hòa thực hiện hơn 29.600 ca siêu âm, Trung tâm Bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em - Kế hoạch hóa gia đình (BVSKBMTE - KHHGĐ) tỉnh thực hiện hơn 22.000 ca, bình quân mỗi ngày 2 cơ sở này siêu âm trên 300 ca. Những con số này cho thấy hoạt động siêu âm đã trở nên phổ biến. Chỉ với 15 - 20 ngàn đồng, bạn có thể siêu âm thoải mái ở bất kỳ cơ sở y tế nào có dịch vụ này. Một ngày trong vai người đi siêu âm, chúng tôi đã có dịp chứng kiến nhiều chuyện vui, buồn bên chiếc máy siêu âm…
1001 lý do để siêu âm:
Tại Trung tâm BVSKBMTE - KHHGĐ, chị P.T.Y, 34 tuổi ở phường Phước Hòa (Nha Trang) ngồi chờ siêu âm trong một tâm trạng vừa vui vừa lo. Lấy chồng đã 7 năm, chưa có con nhưng đã 2 lần hư thai, chữa trị mãi đến nay phát hiện có thai chị rất mừng. Chị cho biết ngày nào chị cũng phải đi siêu âm để xem thai đã vào đến tử cung hay chưa. Tôi hỏi chị đi siêu âm theo chỉ định của bác sĩ hay tự đi, chị nói “chồng em bảo đi, chúng em mong mỏi đứa con này lâu lắm rồi”. Khác với chị Y., chị N.T.H, 28 tuổi ở Cam Ranh đi siêu âm để canh… đẻ con trai. Chị H. cho biết, phía gia đình chồng đang đặt hy vọng vào chị bởi trong số 5 anh em của chồng chưa có ai sinh được con trai. Chị cũng đã có một con gái nên mẹ chồng giao nhiệm vụ cho chị phải đẻ cho bà một thằng cu để nối dõi tông đường, vì vậy ngày nào chị cũng phải đi siêu âm để xem trứng đã rụng hay chưa. Trong lúc chị H. đang say sưa giải thích kết quả siêu âm những ngày trước của chị thì cửa phòng siêu âm bật mở, một phụ nữ ngoài 50 tuổi bước ra, gương mặt buồn rười rượi. Chị kể ngày mai đám cưới con trai, tối qua chị thử áo dài thấy chật, bụng hơi lớn nên đi siêu âm, ngờ đâu thai đã được… 24 tuần. Tôi ngạc nhiên: “Có thai chị không biết sao?”. Chị giải thích đang thời kỳ mãn kinh nên kinh nguyệt không đều, lúc có lúc không, ai ngờ… Ngược lại với vẻ buồn bã của chị, Dung - một bà mẹ trẻ 26 tuổi lộ rõ vẻ mãn nguyện khi biết đứa con đầu lòng là con trai và rất khỏe mạnh. Dung cho biết tháng nào cô cũng đi siêu âm, đơn giản chỉ là vì “thích nhìn, xem con cử động ở trong bụng mình như thế nào”.
 |
| Ngồi chờ siêu âm, mỗi người một tâm trạng. |
Ở khoa Chẩn đoán hình ảnh (CĐHA) BVĐK tỉnh, mỗi ngày có khoảng 200 ca siêu âm. Đa số các ca siêu âm ở đây là những ca khó, bệnh nặng.
Siêu âm - “Con mắt” nhìn trong cơ thể:
Ở Khánh Hòa, từ năm 1986 đã có chiếc máy siêu âm đầu tiên đặt tại BVĐK tỉnh do bà Ursula Nguyễn tặng. Đến thời điểm này, toàn tỉnh có hơn 20 máy siêu âm, 3/4 trong số này đặt tại các cơ sở y tế Nhà nước. Nói về tác dụng của siêu âm, Thạc sĩ Lương Linh Hà - Trưởng khoa CĐHA (BVĐK tỉnh) - cho biết: Kỹ thuật siêu âm đã tạo nên một cuộc cách mạng trong chẩn đoán. Trước đây khi chưa có siêu âm, việc chẩn đoán bệnh gặp nhiều khó khăn do bác sĩ chỉ dựa trên những dấu hiệu lâm sàng. Siêu âm ra đời giống như một “con mắt” nhìn bên trong cơ thể. “Con mắt” này có khả năng giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh chính xác hơn, kết quả điều trị sẽ cao hơn.
Cũng theo Thạc sĩ Hà, chỉ định của siêu âm hiện nay rất nhiều. Tuy nhiên, siêu âm đặc biệt có ưu thế trong chẩn đoán các cơ quan tạng đặc, nước như: gan, mật, tụy, lách, thận, bàng quang, tuyến tiền liệt, ổ bụng, tim, mạch máu, tuyến giáp, mắt, mô mềm, cơ, thai, bệnh lý chấn thương bụng… Đối với các cơ quan có hơi như phổi, ruột… tác dụng chẩn đoán của siêu âm hạn chế hơn nhưng vẫn cho những dữ liệu quan trọng, nhất là khi có bất thường như tràn dịch màng phổi, u phổi, áp xe phổi, viêm ruột thừa, u ruột, u dạ dày… Ngoài ra, siêu âm cũng có tác dụng tốt trong chẩn đoán những bệnh lý có khối choán chỗ (khối u, áp xe gan, ổ viêm…), những tổn thương gây biến đổi cấu trúc giải phẫu, bệnh lý chấn thương…
 |
|
Bệnh nhân đang được siêu âm tại phòng cấp cứu BV tỉnh. |
Là một trong những đơn vị đi đầu trong triển khai kỹ thuật siêu âm, BVĐK tỉnh hiện có 4 máy siêu âm, trong đó có một máy siêu âm màu. Các máy siêu âm ở BV đều đạt tiêu chuẩn quốc tế với đầu dò tần số cao (3,5 - 5MHz, 7,5 - 9 MHz), đầu dò có thể thay đổi tần số, đầu dò đặt âm đạo và đặc biệt đầu dò chuyên dùng trong siêu âm vú, giúp chẩn đoán sớm ung thư vú và khám tuyến giáp. Trung tâm BVSKBMTE - KHHGĐ tỉnh cũng là đơn vị triển khai kỹ thuật siêu âm đạt kết quả cao. Hiện Trung tâm có 3 máy siêu âm dùng để siêu âm sản phụ khoa, siêu âm vú và siêu âm tổng quát. Cũng như BVĐK tỉnh, hiện Trung tâm đã triển khai thành công kỹ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới sự hướng dẫn của siêu âm. Sắp tới, Trung tâm sẽ trang bị thêm máy siêu âm 3 chiều nhằm nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị. Riêng BVĐK tỉnh đang chuẩn bị lắp đặt thêm máy siêu âm màu chuyên dùng để siêu âm tim. Thạc sĩ Lương Linh Hà giải thích: “Khánh Hòa có nhiều bệnh nhân bị bệnh tim mạch. Hiện BVĐK tỉnh đã thành lập tổ can thiệp tim mạch, vì vậy việc trang bị máy siêu âm tim là phù hợp với hướng đi của BV cũng như nhu cầu điều trị của bệnh nhân. Máy này có tác dụng tốt trong việc chẩn đoán bệnh thấp tim ở trẻ em, bệnh tim bẩm sinh và đặc biệt là bệnh lý tim ở người có tuổi”.
H.Y
NÊN SIÊU ÂM ĐỊNH KỲ ĐỂ KIỂM TRA SỨC KHỎE
Tuy hoạt động siêu âm đã trở nên phổ biến, nhưng nhiều người vẫn băn khoăn chưa hiểu hết ý nghĩa của siêu âm. Một số bạn đọc đặt câu hỏi: khi nào thì nên đi siêu âm, siêu âm nhiều có hại cho sức khỏe? Khi đi siêu âm phải chuẩn bị gì?... Về vấn đề này, Thạc sĩ Lương Linh Hà cho biết:
- Siêu âm là kỹ thuật sử dụng âm tần số cao, qua bộ xử lý truyền lên màn hình giúp bác sĩ nhận biết những cơ quan bình thường hoặc bất thường của bệnh nhân. Ưu điểm của kỹ thuật siêu âm là không đau, không can thiệp vào bệnh nhân, dễ khám đi khám lại nhiều lần, không độc hại, do đó không ảnh hưởng đến sức khỏe. Mặt khác, do siêu âm có tác dụng tốt trong chẩn đoán bệnh nên mỗi người nên đi siêu âm định kỳ 6 tháng/lần để kiểm tra sức khỏe. Trường hợp có bệnh nên siêu âm theo chỉ định của bác sĩ. Khi siêu âm hệ tiêu hóa, sản, bàng quang nên để bụng đói, uống nhiều nước.
* Đối với những trường hợp thai nghén, siêu âm nhiều có hại cho bà mẹ và thai nhi không, thưa Thạc sĩ?
- Siêu âm không có hại gì cho bà mẹ và thai nhi. Tuy nhiên, không nên lạm dụng việc siêu âm bào thai. Các bà mẹ chỉ nên siêu âm 3 lần trong một thai kỳ. Lần thứ nhất siêu âm trong 3 tháng đầu để xem thai có phát triển hay không, hoặc thai trứng, thai đôi, thai ngoài dạ con…; lần thứ hai siêu âm trong 3 tháng giữa của thai kỳ để theo dõi sự phát triển của thai, phát hiện dị tật; lần thứ ba siêu âm trong 3 tháng cuối để theo dõi tình trạng ối, nhau, xem thai có bị suy dinh dưỡng hay không…
* Xin cảm ơn Thạc sĩ. | |
