Sau hơn 5 năm rớt giá, cây cà phê bỗng dưng lại quay về vị trí của những loại cây có giá trị kinh tế “đầu bảng” bởi giá cà phê tăng cao. Điều này càng làm cho nông dân huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa “nhận” thêm một cú sốc. Giá cà phê tăng nhưng người dân lại cảm thấy đắng chát; vì giá cả cà phê cứ lơ mơ vô định như trêu ngươi nhà nông…
|
 |
|
Đầu vụ thu hoạch, giá cà phê đang tăng cao nhưng năng suất cà phê thấp vì thiếu chăm sóc. |
° TỪ ĐƯỢC MÙA, MẤT GIÁ
Tháng 8 về Khánh Sơn, phần lớn những vườn cà phê còn sót lại đã phủ kín cỏ, thân cây khẳng khiu cho thấy từ lâu, người nông dân nơi đây không còn chú trọng đến loại cây này. Còn nhớ thời kỳ cà phê đang “ăn” (từ năm 1994 đến 1997), rất nhiều người dân Khánh Sơn đã chủ động vay vốn để canh tác cây cà phê. Nhiều xã đã đầu tư mạnh như: Sơn Lâm thời điểm năm 2000 diện tích cà phê đến 218,4 ha. Cũng từ phong trào trồng cà phê mà đến năm 2003, diện tích cây cà phê toàn huyện đã lên đến 806 ha.
Người dân ham làm giàu là thế, nhưng cây cà phê đã không “thiết tha” gì đến niềm hy vọng của nhà nông. Chính thức từ năm 1998, cà phê bắt đầu rớt giá. Những người “phóng lao phải theo lao” đã nợ nần chồng chất. Nhiều người vừa vay vốn ngân hàng vừa “vay nóng, vay nguội” bên ngoài, nợ lên đến cả trăm triệu đồng. Khổ nỗi, thời điểm cà phê rớt giá lại trùng vào những vụ mùa người nông dân thu hoạch cà phê năm thứ 2, 3. Những năm thu hoạch này, cà phê vừa sai trái vừa cho chất lượng quả tốt. Nhìn những cây cà phê xanh mượt mà, trái trĩu cành, nhà nông càng nuôi hy vọng lấy lại vốn ở những năm sau. Nhưng cây cà phê và giá của nó ngày một xa rời niềm hy vọng của nông dân. Bà Nguyễn Thị Mắn (thôn Cô Róa - Sơn Lâm) cho biết: Tôi có vốn nên không vay ngân hàng. Vậy mà khi đầu tư xuống nhìn những vườn cà phê trái chín đỏ cả cây vẫn chẳng có giá trị là bao. Nhiều năm cà phê rớt giá, gia đình tôi thu hàng tấn cà phê nhân, nhưng cũng chỉ bán được từ 5 - 7 triệu đồng… Mỗi năm qua đi, doanh thu từ cà phê càng xuống thấp dần nên nhà nông chẳng thể nào gỡ được vốn đầu tư và công sức của mình.
 |
|
Phần lớn những vườn cà phê ở Khánh Sơn đều bị bỏ hoang khi giá cà phê tăng cao. |
° ĐẾN ĐƯỢC GIÁ, CHẲNG CÒN CÀ PHÊ
Chính vì sự rớt giá của cà phê mà trong 2 năm trở lại đây, diện tích cây cà phê tại Khánh Sơn ngày một thu hẹp. Nhiều người đã phá bỏ cây cà phê để chuyển sang canh tác một số loại cây trồng khác có giá trị đủ nuôi sống gia đình. Số còn lại, phần lớn những mảnh vườn cà phê đều bị bỏ hoang. Những người nợ vốn vay ngân hàng không còn dám nhìn tới cây cà phê. Một số ít người trồng cà phê bằng nguồn vốn gia đình cũng chỉ đầu tư cầm chừng. Tính đến cuối năm 2004, diện tích cây cà phê toàn huyện chỉ còn 346 ha (trong đó chỉ khoảng 20% được chăm sóc tốt).
Diện tích đã bị thu hẹp, người nông dân không còn hy vọng đến chuyện làm giàu từ cây cà phê thì bỗng dưng giá cà phê lại tăng lên. Ngay từ tháng 7-2004, giá cà phê nhân từ 10.000 đồng/kg đã nhích dần lên và đến nay đã đạt 22.000 đồng/kg. Thật sự đây là một cú sốc cho nhà nông vì phần lớn diện tích cây cà phê đã bị “xóa sổ”, số còn lại không được chăm sóc. Hình như khi nghe thông tin cà phê tăng giá, ai cũng “ngơ ngẩn” nhưng lại không dám tiếc vì sự bấp bênh của giá cả thị trường. Bà Nguyễn Thị Mắn cho biết: “Những năm trước, cà phê rớt giá nên gia đình chỉ dọn cỏ và tỉa cành chứ không bón phân và chăm sóc chu đáo cho cây. Năm nay, nhờ được chú trọng chăm sóc nên đã bắt đầu có thu hoạch”. Gia đình bà đang hy vọng từ 5 sào cà phê sẽ thu được khoảng 1,2 tấn cà phê nhân, lãi khoảng 15 triệu đồng. Đó chỉ là sự kiên trì chờ đợi của những người có vốn; trên thực tế không nhiều người dám “liều” bỏ đất hoang như vậy.
Theo ông Nguyễn Cảnh Hòa - Chủ tịch UBND xã Sơn Lâm: “Trước đây, huyện đã vận động các xã nên giữ lại những diện tích cà phê có đủ điều kiện tưới tiêu và chăm sóc. Hiện nay, giá cà phê tăng lên, số nông dân có diện tích này rất phấn khởi. Nhưng đa số nông dân vẫn còn nợ vay. Số diện tích cây cà phê bị phá bỏ nhiều nên bà con vẫn muốn Chính phủ và ngân hàng xét cho khoanh nợ tiếp; đồng thời, ngân hàng tiếp tục cho vay vốn làm kinh tế”. Tâm tư từ nông dân đến cán bộ các địa phương là giá cà phê tăng lên nhưng cũng chẳng ai nghĩ đến chuyện được giá. Vì hiện tại, cây cà phê ở Khánh Sơn đã đi vào quên lãng trong cơ cấu kinh tế.
LÊ HOÀNG TRIỀU | 
