Chưa bao giờ, thân phận con gà lại bị người đời lạnh nhạt, xa lánh như lúc này. Cho không ai lấy, bán không ai mua, người nông dân cũng chỉ biết kêu trời vì con virus H5N1. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, tính mạng và sức khỏe con người cũng đang từng ngày, từng giờ bị đại dịch đe dọa.

° Bỏ thì thương, vương thì… lỗ

Vợ chồng anh Huỳnh Công Sơn đang tiêm phòng cho đàn gà.

Khi chúng tôi đến, vợ chồng anh Huỳnh Công Sơn, xã Diên Sơn (huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa) đang tiêm thuốc phòng chống dịch cúm gia cầm (DCGC). Suy đi tính lại, tiêm phòng dịch sẽ ảnh hưởng đến việc đẻ trứng, nhưng không tiêm lỡ có bệnh phải tiêu hủy thì gia đình anh coi như phá sản. Đã gần 10 năm nay, anh là một trong những người nông dân hiếm hoi thủy chung với nghề nuôi chim cút. Chuyện tưởng chừng như “xuôi chèo mát mái” nếu không có DCGC xảy ra. Với khuôn mặt khắc khổ, không giấu nổi nét lo lắng, anh nói trong nghẹn ngào: “Khi có được chút ít vốn liếng, tôi ý định xây ngôi nhà cho khang trang để nở mặt, nở mày với bà con lối xóm. Niềm vui chưa kịp đến đã tan theo mây khói bởi cúm gà. 2 năm nay, tôi phải tiêu hủy hơn 15 ngàn con chim cút. Hết dịch lại chạy vạy vay nợ gây dựng lại. Ở đời mấy ai lường trước được chữ ngờ, mới kịp xóa nghèo lại lâm vào cảnh tái nghèo. Vài ba tháng trước, với gần 1.500 con gà, 7 ngàn chim cút mỗi ngày gia đình tôi thu nhập trên dưới 500 ngàn đồng. Từ khi có dịch đến nay, mỗi ngày gia đình phải bù lỗ vào tiền thức ăn vài ba trăm ngàn. Các chú thấy đấy, “bỏ thì thương, vương thì tội, nếu cứ đà này thì…” - anh bỏ lửng câu nói nuốt một tiếng thở dài.

° Liều mạng sống vì… gà

Để có được sản phẩm, nhiều gia đình đang phải bù lỗ tiền thức ăn.

3 trại gà của gia đình anh Hàn Bá, anh Nguyễn Văn Lòng có trên 10 ngàn con gà đang được tiêm thuốc. Nhưng mới tiêm được khoảng 100 con thì đã có gần 20 con lăn ra chết. Lý giải hiện tượng này, anh Bá nói: “Gà mới gần một tháng tuổi, nhưng đã đến kỳ tiêm thuốc kháng thể, dịch tả, H5N1… Theo chủ trương chung, chúng tôi phải tiêm thêm thuốc phòng chống DCGC. Đây là loại gà công nghiệp, sức đề kháng yếu nên gà không chịu nổi cùng một lúc đến 5 loại thuốc.”

Rời quê hương Cam Ranh, anh Nguyễn Văn Lòng đến xã Diên Sơn (huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa) thuê mặt bằng chăn nuôi đã gần 10 năm. Trước đây anh nuôi gà thịt, làm ăn cũng khá. Mỗi năm anh xuất từ 4 - 5 lứa gà, mỗi lứa thu nhập 4 - 5 triệu đồng. Từ năm 2001, các anh hợp đồng với Công ty Chăn nuôi CP chuyển sang nuôi gà gia công (nuôi gà tới kỳ sinh sản thì Công ty xuất bán). Gà nuôi từ nhỏ cho tới khi xuất bán phải tốn 4 - 5 tháng. Mỗi lứa gà, nếu nuôi tốt, được Công ty trả 1.500 đồng/con. Ban đầu, Công ty còn cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp theo dõi và cung cấp các loại thuốc phòng dịch. Từ khi có DCGC, ngoài gà giống, thức ăn, một số thuốc phòng dịch dần dần Công ty ngừng cung cấp. Để không bị cắt hợp đồng vì số lượng gà chết nhiều, đồng thời đảm bảo an toàn cho trại gà, anh phải tự mua thuốc về phun, mua vôi bột rải vệ sinh chuồng trại. “Ban đầu thấy sợ, mình phải mua găng tay, khẩu trang, ủng về mang mỗi khi tiếp xúc với đàn gà. Nhưng rồi mua mãi cũng tốn tiền nên đành liều vậy. Nói thật, cùng cực lắm tôi mới phải bám trụ ở đây chứ sung sướng gì đâu. Mỗi năm chỉ nuôi được một lứa, đầu tắt mặt tối cũng không bằng tiền công lao động của một người bình thường. Chú coi, với 10 triệu đồng, trong lúc đó chi phí tiền công, tiền điện, thuốc men… đã hết 7 - 8 triệu đồng. Đó là chưa kể đang còn 40 triệu đồng nợ ngân hàng khó có khả năng trả. Ai cũng nghĩ chúng tôi giàu có, nhưng mấy ai hiểu được chúng tôi hiện đang sống chỉ nhờ vào tiền bán phân gà” - anh tâm sự.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, hầu hết các hộ gia đình nhận chăn nuôi cho Công ty CP đều không còn mặn mà. Trên thực tế, Công ty đang đặt người dân vào thế mọi sự đã rồi theo kiểu đem con bỏ chợ. Để làm một trang trại đáp ứng được yêu cầu của Công ty, người dân phải đầu tư từ 50 - 60 triệu đồng. Trong lúc chưa kịp thu hồi vốn, Công ty đã cắt hợp đồng với nhiều hộ gia đình với lý do không tiêu thụ được sản phẩm. Bên cạnh đó, tiền nhận nuôi gia công đã 5 năm nay vẫn không hề tăng. Trong lúc đó, chi phí các loại nhiên liệu, thuốc men, tiền công… mà người nông dân phải chịu đều tăng gấp đôi.

Đàn gia cầm trong tỉnh hàng năm dao động từ 1,5 - 1,8 triệu con. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc tiêm vắcxin phòng bệnh DCGC, Khánh Hòa sẽ tiến hành tiêm đồng loạt ở thị xã Cam Ranh, TP. Nha Trang, các huyện: Diên Khánh, Ninh Hòa và Vạn Ninh. Tính đến ngày 28-11, toàn tỉnh đã tiêm phòng dịch ở 70 xã với trên 634 ngàn con, đạt 68%.

° Thị trường gia cầm đóng băng

Nhiều hộ gia đình đang điêu đứng vì dịch cúm gia cầm.

Đến thời điểm này, đã có 24 tỉnh thành công bố có dịch nhưng Khánh Hòa vẫn nằm ngoài danh sách đó. Mặc dù vậy, từ khi có dịch đến nay, sức tiêu thụ gia cầm đã giảm rõ rệt. Sở dĩ xảy ra tình trạng này là vì người mua không yên tâm khi không phân biệt được đâu là gia cầm đã hoặc chưa tiêm phòng. Chính vì thế, hàng ngàn hộ nông dân đang điêu đứng khi không tiêu thụ được sản phẩm gia cầm. Khi chúng tôi đến trại chăn nuôi gia cầm của anh Huỳnh Công Sơn, trứng gà và trứng cút của anh đều được xử lý xông hơi bằng thuốc tím và Phoóc-môn theo quy định của ngành Thú y. Tuy được Trạm Thú y cấp giấy kiểm dịch và sản phẩm trứng gà, cút của anh được khách hàng tin tưởng thu mua, nhưng khi ra đến thị trường, sợ người buôn bán cố tình trộn lẫn trứng gia cầm chưa kiểm dịch nên người dân vẫn không yên tâm khi mua. Hiện nay, thị trường gia cầm đang dần đóng băng. Kéo theo đó, các loại thực phẩm ở chợ đang leo thang một cách chóng mặt.

Chưa bao giờ thân phận con gà lại bị người đời lạnh nhạt, xa lánh như lúc này. Cho không ai lấy, bán không ai mua, người nông dân chỉ biết kêu trời vì con virus H5N1. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, tính mạng và sức khỏe con người cũng đang từng ngày, từng giờ bị đại dịch đe dọa. Nhưng lỗi đâu phải tại con gà!!!

AN KHÁNH - NGỌC PHƯƠNG