Cầu đò và con đường Ninh Tân đang được thi công.

Trong ấn tượng ban đầu của ông Michael J.Akester về Ninh Tân thì thôn đảo này cũng không khác gì so với những thôn đảo mà ông đã có dịp đến làm việc ở các quốc gia khác. Nhưng càng tiếp xúc, ông càng hiểu và cảm thông hơn với những vất vả, thiếu thốn, thiệt thòi của người dân nơi đây, nhất là những đứa trẻ. Khi dự án “Phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững trên cơ sở cộng đồng” được triển khai, người dân thôn đảo dần quen với người khách ngoại quốc rất dễ mến này. Chỉ riêng ở Ninh Tân, Hợp phần Suma đã có nhiều hoạt động hỗ trợ rất thiết thực như: Xây dựng mô hình nuôi tôm hùm bằng lồng nổi (bè tôm) thay cho lồng cố định (cắm rọ); mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp nhiều loài (vườn biển); dự án tiếng nói của ảnh dành cho các em học sinh…

Cách xa đất liền, phương tiện giao thông duy nhất nối Ninh Tân với thế giới bên ngoài là những chiếc ghe máy. Thiệt thòi nhất có lẽ vẫn là những đứa trẻ. Rất nhiều em chưa bao giờ được biết cuộc sống ngoài thôn đảo ra sao. Thôn đã có điểm trường tiểu học hơn mười năm nay nhưng đa số học sinh chỉ học hết lớp 5. Đến nay, ông Phan Thành Liêm - người có trình độ văn hóa cao nhất ở thôn đảo này cũng chỉ học hết lớp 10. Một phần vì xa xôi, tốn kém; phần vì nhiều em còn bận phụ giúp cha mẹ kiếm sống; phần vì đông con (theo anh Nguyễn Hữu Phúc, một giáo viên đang dạy tại đây thì trung bình mỗi cặp vợ chồng ở Ninh Tân có khoảng 6 con) lại mải vật lộn mưu sinh và bản thân hạn chế về nhận thức nên nhiều ông bố, bà mẹ chẳng quan tâm, kèm cặp con cái học hành đến nơi đến chốn. Theo chân em Nguyễn Thị Nở (10 tuổi) suốt một buổi chiểu, tôi đã gặp lại hình ảnh quen thuộc trong những tác phẩm hồn nhiên của các em trong triển lãm “Những giọt nước”. Những hình ảnh ấy hoàn toàn không hề xa lạ với các em mà nó thật gần gũi thân thương. Đó là bãi biển, những cây mắm, cây dừa, cây bồ đề; là những chiếc ghe được neo rồi vẫn chẳng chịu nằm im cứ dập dềnh theo sóng, những chiếc giếng cạn khô… Trong suy nghĩ của các em thì “biển thật quan trọng vì đã nuôi sống con người như má nuôi con”. Tôi chợt thấy rưng rưng khi bắt gặp những mơ ước đáng yêu của các em: “Em mơ ước mình sẽ học thật giỏi để trở thành cô giáo cấp I về dạy ở thôn Ninh Tân này” (Phan Thị Kim Hướng); “Từ khi em đi học ở đất liền (Vạn Giã) em rất lo cho ngoại. Em mong gia đình em có một cái giếng để ngoại đỡ phải đi gánh nước xa. Mong thôn Ninh Tân có trạm xá, có bác sĩ để lỡ ngoại ốm có người chữa bệnh cho ngoại. Mong có cầu đò và đường đi để em dễ dàng về thăm ngoại và má. Má đã vất vả nuôi em khôn lớn, em hứa với má sẽ trở thành bác sĩ về làm việc tại Ninh Tân sau này” (Bùi Kim Ngân); “Em mong thôn Ninh Tân của mình sẽ ngày càng giàu hơn và đẹp hơn để có nhiều người đến thăm và làm việc tại đây”… Người tiếp sức cho những giấc mơ ấy là các thầy Dương Minh Tình, Nguyễn Hữu Phúc, Nguyễn Văn Tĩnh và cô giáo trẻ Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Họ đã phải vượt qua nhiều khó khăn để trụ lại với các em. Cuộc sống thiếu thốn, cô giáo Mỹ Lộc phải ở nhờ nhà dân. Mỗi tháng một lần, để về điểm trường chính họp chuyên môn, thầy Phúc phải mất hơn 2 ngày với 4 lượt đò đi về…

Nuôi trồng thủy sản đang là thế mạnh ở Ninh Tân.

Sau hàng chục lần đến thôn đảo, khi được hỏi về sự đổi thay ở đây, ông Michael J.Akester cười ý nhị: “Xin để chính người dân Ninh Tân đánh giá”. Năm 2003, Hợp phần Suma đã đầu tư 50 triệu đồng cho 4 hộ; năm 2004, người dân trả vốn, luân phiên cho 8 hộ vay và năm 2005 là 12 hộ. Anh Võ Gần, 1 trong 4 hộ đầu tiên được Suma đầu tư cho biết: “Trong 3 năm nuôi tôm hùm, gia đình tôi lãi gần 300 triệu đồng. Căn nhà xây khang trang khá đầy đủ tiện nghi này đều có được từ tôm”. Ông Phan Thành Liêm, 1 trong những hộ được dự án đầu tư cho biết: “Trước năm 2003, Ninh Tân chưa có gia đình nào nuôi tôm bằng lồng nổi, đến nay, đã có 34/49 hộ nuôi tôm hùm với số lượng từ 30 đến gần 500 con/hộ”. Nhờ nuôi trồng thủy sản, cuộc sống của người Ninh Tân đã khá hơn nhiều nhưng không phải chỉ có vậy. Dự án còn có mục đích nâng cao nhận thức người dân, hướng tới nuôi trồng thủy sản bền vững.

Thôn đảo Ninh Tân nay đã có điện, có trường, có hệ thống phát thanh; sắp tới còn có cầu đò, có đường; 20% số hộ đã có ti vi… Cảnh quan và cuộc sống nơi đây đã có rất nhiều đổi thay nhưng những ngư dân thôn đảo vẫn đang phải đối mặt với nhiều gánh nặng không dễ giải quyết như: Ô nhiễm môi trường biển, thiếu nước ngọt, thiếu vốn mở rộng nuôi trồng thủy sản, dân số tăng nhanh… 

KHÁNH NINH