Đánh vào tâm lý thích dùng hàng hiệu, hàng cao cấp của chị em, những người kinh doanh mỹ phẩm đã không từ bất cứ thủ đoạn nào để kiếm lời. Sau nhiều ngày tìm hiểu thị trường mỹ phẩm, chúng tôi phát hiện một sự thật kinh hoàng…

° 70% là hàng nhái, hàng giả

Giữa một rừng mỹ phẩm, không biết đâu thật giả.

Hiện nay, các sản phẩm phục vụ nhu cầu làm đẹp của chị em nhiều đến mức không thể thống kê được có bao nhiêu chủng loại đang được bán trên thị trường. Ngoài những thương hiệu nổi tiếng có mặt tại Việt Nam như Lancôme, L’oréal, Revlon, Christian Dior, Nivea, Laneige, Shiseido, ISA Knox, Essance… mà chị em khá quen thuộc thì hàng trăm loại mỹ phẩm khác chỉ được định danh bằng cách dựa vào mẫu mã, bao bì như: phấn bông lúa, thuốc nhuộm cô gái tóc xù, lột mặt nạ tảo biển… Tất cả những loại mỹ phẩm này có xuất xứ từ Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Đài Loan… Ngoài ra, hàng Việt Nam cũng rất đa dạng với các sản phẩm của Thorakao, Lana, Mỹ phẩm Sài Gòn, Famalia…Tuy nhiên, sau những ngày len lỏi vào các chợ trên địa bàn TP. Nha Trang và lần theo dấu vết của dân buôn mỹ phẩm, chúng tôi phát hiện: hơn 70% mặt hàng trên thị trường mỹ phẩm hiện nay là hàng nhái, hàng giả và thương hiệu càng nổi tiếng thì càng bị làm giả, làm nhái.

OLAY là sản phẩm bị làm giả, làm nhái nhiều nhất. OLAY mới vào thị trường Việt Nam một tuần thì đã có hàng giả. Một dân buôn mỹ phẩm Trung Quốc tiết lộ, sang Trung Quốc đặt hàng nhái y chang mẫu OLAY total effects+ giá chỉ 20.000 đồng/lọ, đem về Việt Nam bán với giá công ty 155.000 đồng/lọ. Người tiêu dùng nào mà biết bởi mẫu mã, kiểu dáng và màu sắc của hàng nhái làm rất tinh vi, khó mà phân biệt được. 

Tại chợ Xóm Mới (Nha Trang), người ta bán mỹ phẩm như bán kem đánh răng. Chị V. - chủ sạp T.V đon đả tiếp thị chúng tôi: “Kem trắng da hả, chị có nhiều loại lắm. Em muốn xài hàng Việt Nam hay Mỹ, Trung Quốc, Thái Lan?”. Không đợi chúng tôi trả lời, chị lôi ra đủ thứ mẫu mã, loại nào chị cũng quảng cáo “trắng ngay tức thì”. Chúng tôi mở nắp một hộp kem có nhãn hiệu M.M giá 90.000 đồng, bên trong chỉ có hộp kem nằm chỏng chơ chứ không có tờ hướng dẫn sử dụng kèm theo. Chị V. thản nhiên: “Toàn chữ nước ngoài không à, hàng xách tay mà”. Tại sạp chị T.L, trên kệ, các hộp mỹ phẩm được “thuyết minh” tiếng Việt bằng bút bi: “lột mặt nạ tảo biển, tan mỡ bụng hiệu quả 100%, hồng nhũ hoa, nở ngực hiệu quả…”. Thấy chúng tôi há hốc mồm với hộp kem làm trắng da mặt chỉ trong vòng 3 ngày, chị bán hàng nhanh nhảu: “Chị bán loại này chạy lắm, tụi em xài thử đi, thuốc gia truyền đấy”.

Tại chợ Đầm (Nha Trang), hàng hóa được trưng bày phong phú hơn. Mỹ phẩm được chia làm 2 loại, hàng xịn và hàng rẻ (của Trung Quốc). Giá một hộp phấn, kem dưỡng da, phấn thoa mặt hiệu Shiseido tại chợ chỉ khoảng từ 80.000 đến 150.000 đồng, trong khi hàng Shiseido chính hãng bán trong các đại lý cao gấp 2 - 3 lần. Tại sạp L. chị bán hàng lôi ra một bịch nilông màu đen đựng mấy hộp phấn mắt, phấn hồng, son môi và kem dưỡng da… rồi nói: “Hàng xách tay đấy, chị mới mua lại của một bà Việt kiều. Mấy em muốn mua chị để lại cho”. Xem xét thật kỹ, chúng tôi quyết định mua hộp phấn L’ORÉAL với giá 150.000đ, sữa rửa mặt Olay 120.000đ, kem dưỡng da toàn thân Christian Dior 170.000đ. Nhưng khi mang về so sánh với catalogue và những loại mà người chị ở bên Mỹ gửi về, chúng tôi mới biết là mình mua phải hàng nhái!

° Ai là người cung cấp?

Sau nhiều ngày tìm kiếm, chúng tôi lần ra được địa chỉ chuyên cung cấp “hàng” cho các điểm bán mỹ phẩm trong chợ và ngoài phố. Nhà chị D. nằm trong một con hẻm nhỏ trên đường Trương Định (Nha Trang). Căn nhà nhỏ và ẩm thấp đến nỗi chúng tôi không thể tin đây là địa chỉ chuyên cung cấp hàng cho các điểm bán mỹ phẩm ở chợ và trong phố. Nhưng bước vào trong nhà, chúng tôi thật sự choáng bởi sự phong phú của các mặt hàng mỹ phẩm tại đây. Hàng đống mỹ phẩm từ ngoại nhập đến những sản phẩm trong nước đều có đủ. Thấy không phải mối quen, chị D. ngần ngại nhưng nghe chúng tôi nói muốn kinh doanh, nhờ chị tư vấn giúp nên chị D. nhiệt tình hẳn lên. “Đây là mascara chính hiệu, giá 75.000 đồng, còn đây hàng Trung Quốc nhái giá 30.000 đồng. Đây là phấn mắt của L’oréal giá 70.000 đồng, còn đây là hàng Trung Quốc nhái, giá 20.000 đồng…”. Nhìn mãi, chúng tôi thực sự không biết phân biệt đâu là hàng thật, đâu là hàng nhái. Chị D. đon đả: “Em thích lấy loại nào thì ghi ra danh sách, số lượng cho chị. Chị sẽ đem hàng đến tận nhà. Buôn bán với nhau dựa vào… uy tín là chính. Chị bỏ mối cho các điểm bán mỹ phẩm ở chợ cả đấy, nhiều shop trong phố còn lấy hàng của chị”.

° Tiền mất, tật mang

Hậu quả để lại do xài mỹ phẩm giả.

Tuy đã lành bệnh nhưng cô M.K - đường Lê Đại Hành (Nha Trang) vẫn còn hoảng sợ và mắc cỡ khi kể lại căn bệnh của mình. Chả là vì nghe lời quảng cáo đường mật của người bán, cô đã mua một hộp kem thoa làm nở ngực “made in” Hàn Quốc giá 120.000 đồng với lời dặn “cứ to chừng nào thấy vừa là ngưng thoa kem” (?!). Thoa được một tuần, ngực của cô chẳng to thêm mà bắt đầu nổi những chấm đỏ li ti và ngứa rát. Nghĩ là bị dị ứng, cô đã tự mua thuốc về bôi nhưng càng ngày những chấm đỏ càng lan ra và rát. Đến bác sĩ, cô mới tá hỏa khi biết mình mua hàng quá đát, hàng đã nhập khẩu cách đây… “mới” 5 năm.

Chị H.T.M.K - ở xã Diên Lâm (huyện Diên Khánh) đến Bệnh viện Da liễu Khánh Hòa với bộ mặt đầy những vết thâm tím, sẹo lồi. Chị kể: “Nghe mấy bà ở chợ kháo nhau xài kem tự chế trắng lắm, không bị ăn nắng nên tôi mua xài thử. Thoa được 1 tuần thì thấy da mặt sáng đẹp hẳn ra, y như lời quảng cáo. Giá một lọ là 50.000đ nhưng nếu mua chục lọ trở lên giá chỉ 45.000đ/lọ. Tôi mua liền chục lọ, xài đến lọ thứ hai thì da mặt bắt đầu nổi mẩn ngứa, sần sùi, những hột nổi trên bề mặt da ngày một dày đặc hơn. Tôi điều trị một thời gian rồi mà khuôn mặt vẫn còn ghê gớm”.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Kim Mai, Bệnh viện Da liễu Khánh Hòa, hiện nay rất nhiều phụ nữ phải vào bệnh viện điều trị do sử dụng mỹ phẩm giả, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc. Trong đó đáng sợ nhất là những loại “kem tự chế” hoặc những loại kem được quảng cáo là làm trắng da cấp tốc. Các loại kem này có tác dụng làm cho da trắng, mịn tức thời do có chứa chất corticoide và thủy ngân. Nồng độ thủy ngân càng cao, chất corticoide càng nhiều thì càng có tác dụng nhanh nhưng dùng lâu sẽ bị mụn đỏ, teo da, rạn da, giãn mạch máu và làm hư da. Do vậy, khi dùng mỹ phẩm cần biết về loại da của mình, biết chọn mỹ phẩm đáng tin cậy và có hạn dùng. Nếu mới dùng mà bị dị ứng thì ngừng ngay không dùng mỹ phẩm đó nữa. “Đáng tiếc là hiện nay, đa số chị em phụ nữ khi sử dụng mỹ phẩm đều không chú ý đến thành phần có trong loại mỹ phẩm đó có phù hợp với da mình không. Họ chỉ tin vào những lời quảng cáo của người bán hoặc lời giới thiệu của bạn bè” - bác sĩ Mai khẳng định.

° Bất cập trong quản lý

Khách hàng nên mua mỹ phẩm tại các đại lý chính thức để được tư vấn.

Theo báo cáo 11 tháng năm 2006 của Chi cục Quản lý thị trường, lực lượng này đã phát hiện và thu giữ 79 lọ kem thoa mặt, dưỡng da giả nhãn hiệu, 9.860 nhãn, 8.502 tem chống giả rời dùng dán lên các loại kem giả và một số hàng hóa khác. Nếu so sánh những con số trên với số lượng mỹ phẩm giả của Trung Quốc đang bày bán nhan nhản trên thị trường thì… chẳng đáng là bao! Tuy nhiên, điều quan trọng là trong mọi đợt thanh tra, kiểm tra ở lĩnh vực này, phần lớn lực lượng chức năng không truy được cơ sở sản xuất của những lô hàng này. Vì vậy, việc xử lý không được “nhổ tận gốc”. 

Được biết, từ năm 1997, chức năng quản lý dược - mỹ phẩm được giao cho Bộ Y tế, cụ thể việc kiểm tra, đánh giá và giám sát chất lượng do hệ thống kiểm nghiệm dược - mỹ phẩm đảm nhiệm. Theo đó, các loại mỹ phẩm muốn lưu hành trên thị trường phải được cơ quan kiểm nghiệm thẩm định chất lượng và đánh giá độ an toàn. Tuy nhiên, Giám đốc Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc - mỹ phẩm - thực phẩm Khánh Hòa, chị Nguyễn Thị Thu Hà cho biết: “Trung tâm được giao chức năng, nhiệm vụ nhưng kiểm tra như thế nào, sự phối hợp quản lý với các ngành chức năng ra sao thì không có một chế tài rõ ràng, cụ thể”. Vì vậy, mấy năm nay, Trung tâm cứ phải tự bỏ tiền mua các loại mỹ phẩm về kiểm nghiệm để đánh giá chất lượng và luyện tay nghề cho nhân viên. “Tuy nhiên, việc lấy mẫu mỹ phẩm để kiểm định chất lượng “chẳng thấm vào đâu” so với sự “bùng nổ” nhanh chóng của thị trường này. Đã đến lúc, mỹ phẩm cũng phải được quản lý như tân dược vì nó tác động trực tiếp đến sức khỏe của con người” - chị Thu Hà nói.

Quả thật, đã đến lúc mỹ phẩm cần được quản lý như tân dược để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.   

THU HIỀN