Anh Bùi Văn Chanh đang phân tích tình hình khí tượng qua ảnh chụp từ vệ tinh.

° Săn bão

Thời điểm chúng tôi có mặt ở Đài KTTV khu vực Nam Trung bộ, áp thấp nhiệt đới đã hình thành trên biển Đông và mạnh lên thành cơn bão số 2. Lúc này, trong Phòng Dự báo, không khí làm việc căng như sợi dây đàn. Các dự báo viên đang căng mắt theo dõi những hình ảnh chụp từ vệ tinh, ra-đa trên màn hình máy tính, bám sát các kênh dự báo quốc tế của Hải quân Mỹ, Nhật, Hồng Kông, Đài Loan để tham khảo thêm. Cuộc hội thảo về tình hình thời tiết diễn ra trong không khí hồi hộp, căng thẳng từng phút, dù căn phòng dự báo khí tượng ở cách xa tâm bão hàng trăm kilômét. Rất may, cơn bão số 2 bỗng “trở chứng”, đổi hướng ngược ra biển. Các chuyên gia săn bão thở phào như trút được gánh nặng. Còn nhớ vào năm 2007, khi cơn bão số 9 dự báo sẽ đổ bộ vào Khánh Hòa, xung quanh chiếc bàn dài đặt giữa phòng, các dự báo viên Bùi Văn Chanh, Vũ Văn Chinh, Ngô Văn Tự… liên tục xóa rồi lại vẽ bản đồ đường đi của cơn bão nguy hiểm có sức gió mạnh cấp 11, 12. Nhiều cuộc hội ý khẩn cấp diễn  ra chóng vánh, lãnh đạo Đài trực tiếp triệu tập họp khẩn, yêu cầu tất cả cán bộ, nhân viên dự báo, trạm ra đa, KTTV săn bám từng phút đường đi của cơn bão. Suốt từ sáng đến tối, không một lãnh đạo, chuyên viên, nhân viên nào của Đài KTTV Nam Trung bộ được phép vắng mặt. Lệnh trực 100% được áp dụng cả đêm. Số liệu từ các trạm quan trắc dồn dập chuyển về qua email, fax và cả điện thoại trực tiếp. Anh Bùi Văn Chanh, Phó Phòng Dự báo cho biết: “Nghề dự báo khí tượng không có người số 1, số 2 mà là sự góp sức dây chuyền và trách nhiệm của cả tập thể. Sau khi nguồn thông tin được các trạm quan trắc báo về Phòng Thông tin, Phòng Dự báo sẽ tổ chức hội thảo, trên cơ sở đó chúng tôi sẽ phân tích, đánh giá tình hình và hoàn thành việc dự báo”. Chỉ lên những bảng dự báo thời tiết, những tấm bản đồ hình gió, mây treo đầy trên tường, anh Chanh diễn giải: “Thời điểm quan trắc cũng được quy định phối hợp cùng lúc với tất cả trạm quan trắc trên thế giới. Trong khu vực Đài quản lý hiện có 11 trạm khí tượng, 13 trạm thủy văn và nhiều điểm đo mưa rải suốt 5 tỉnh từ Bình Định đến Bình Thuận và quần đảo Trường Sa. Tuy nhiên, trong tình hình thời tiết ngày càng phức tạp như hiện nay, số trạm quan trắc này khá mỏng, đặc biệt là ở vùng biển. Chính vì thế, chúng tôi phải khai thác thêm nhiều nguồn dự báo quốc tế”. 

Ngồi trước màn hình vi tính, anh Vũ Văn Chinh đang thực hiện các thao tác kỹ thuật để xử lý các thông tin do các trạm quan trắc KTTV báo về. Thấy tôi tò mò, muốn biết quá trình hình thành của bão, anh giải thích: “Bão được hình thành trên biển Đông do chịu tác động từ động lực, nhiệt lực của nước biển. Khi đủ điều kiện thì tạo thành dòng xoáy đối lưu theo hướng thuận chiều, nếu động lực và nhiệt lực càng lớn sẽ tạo thành áp thấp nhiệt đới, mạnh hơn sẽ thành bão, nó tồn tại theo một thời gian nhất định. Ngược lại, nếu động lực và nhiệt lực càng yếu dần, không đủ điều kiện để bão mạnh thì bão sẽ tan”. Theo anh Chinh, dự báo bão không cho phép sai. Nếu sai, ngoài thiệt hại về mặt kinh tế, còn có hậu quả nghiêm trọng, trong đó có việc ảnh hưởng đến sinh mạng của hàng trăm, thậm chí hàng triệu con người. Tuy con người không thể chống chọi hoàn toàn được thảm họa thiên nhiên, nhưng không gì buồn bằng việc mình biết trước mà đành bó tay.

Anh Vũ Văn Chinh đang theo dõi đường đi của cơn bão số 2 trên bản đồ.

° Hiểm nguy rình rập

Trong Đài KTTV khu vực Nam Trung bộ, công việc nặng nhọc nhất, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng phải kể đến những người đang làm việc tại các trạm thủy văn. Công việc của họ là đo lưu lượng nước, mực nước, nhiệt độ nước, phù sa và mẫu môi trường… Vào mùa khô, chỉ đo mực nước 2 lần/ngày, đo lưu lượng nước 2 lần/tháng. Nhưng vào mùa mưa lũ, cứ 30 phút đến 1 tiếng lại phải đo mực nước, lưu lượng một lần. Do đặc thù công việc, vào mùa mưa, quân số của các trạm lúc nào cũng thường trực đầy đủ 24/24 giờ. Công việc đo lưu lượng dòng nước của những người làm công tác thủy văn không hề đơn giản. Hai bên bờ sông được đổ trụ bê tông cốt thép để nối dây cáp. Trên dây cáp được gắn chiếc nôi di chuyển bằng ròng rọc điều khiển gắn liền với thuyền. Một ê kíp đo bao giờ cũng có 4 người có nhiệm vụ khác nhau, nhưng phải phối hợp với nhau một cách nhịp nhàng nhất. Để có số liệu mực nước, lưu lượng chính xác trong mùa lũ, họ phải điều khiển thuyền ra khu vực giữa dòng sông, nước chảy xiết. Ngoài các thao tác kỹ thuật bắt buộc như: gắn con cá sắt nặng từ 40 - 120kg vào đầu một dây cáp của máy đo lưu tốc, sau đó thả xuống đáy dòng sông, tạo thành một góc vuông với mặt nước và ghi thông số cường độ dòng lũ, còn phải giữ được thăng bằng cho thuyền, tránh sự va đập của các loại cây, gỗ trôi từ thượng nguồn về, nếu không sẽ bị lật thuyền, đe dọa đến tính mạng. Có không ít trường hợp, do vật lộn với mưa lũ, lại phải quăng con cá sắt nặng trên 1 tạ nên có người đuối sức, ngã xống dòng sông; đồng nghiệp chỉ biết đứng nhìn mà không tài nào cứu được.

Theo anh Võ Anh Kiệt, Phó Giám đốc Đài KTTV khu vực Nam Trung bộ: Tính ra số người làm việc trực tiếp trong ngành KTTV trên cả nước chỉ khoảng 4.000. Trong khi đó, đối tượng phục vụ là 80 triệu dân. Thời tiết hiển hiện trong cuộc sống hàng ngày và cũng là yếu tố quan trọng tác động đến hoạt động sản xuất. Nhờ những bản báo cáo kịp thời, trung thực từ cơ sở mà Trung tâm KTTV quốc gia mới có thể đưa ra được những bản tin dự báo thời tiết có độ chính xác cao, góp phần không nhỏ trong việc phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng.

Công việc “bắt mạch” thời tiết vất vả là vậy nhưng những “bác sĩ” ở Đài KTTV khu vực Nam Trung bộ đều tự hào, gắn bó với nghề nghiệp của mình. Tuy nhiên, nguyện vọng của các anh chị em làm nghề “săn bão” là mong muốn có chế độ đãi ngộ thỏa đáng, nhất là những người ở vùng sâu vùng xa, để họ có thể yên tâm, cống hiến hết mình cho công việc….

ANH TUẤN