Hơn một nửa trò chơi ở khu vui chơi giải trí cho trẻ em xã Ninh Trung(huyện Ninh Hoà) bị hư, hỏng.

Để phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí (VCGT) cho trẻ em ở những xã khó khăn, từ năm 1999 đến 2006, UBND tỉnh Khánh Hoà đã đầu tư xây dựng gần 30 khu VCGT với tổng mức đầu tư gần 1,5 tỷ đồng. Song phần lớn các điểm vui chơi này chỉ hoạt động cầm chừng, sau một thời gian ngắn thì hư hỏng, xuống cấp. Không có tiền duy tu, bảo dưỡng, nhiều xã đành… để khu VCGT phơi nắng, dầm mưa hết tháng này qua năm nọ.

° Tan hoang… khu vui chơi giải trí

Đầu tháng 7, chúng tôi có dịp ghé xã Ninh Trung (Ninh Hòa). Đây là xã được đầu tư xây dựng khu VCGT cho trẻ em muộn nhất trong huyện. Xây dựng chưa được 2 năm với số tiền đầu tư gần 500 triệu đồng (trong đó, 200 triệu đồng của tỉnh, gần 300 triệu đồng của huyện và xã) nhưng giờ đây, khu VCGT này đã bị xập xệ, xuống cấp trầm trọng. Trong khuôn viên rộng khoảng 4.500m², quá nửa diện tích cỏ mọc um tùm, trong 7 trò chơi dành cho trẻ thì hết 4 trò bị hỏng hóc, cái bị tuột xích, cái gãy đôi…, 3 trò chơi còn lại như đu quay, đẩy ngựa, bập bênh đều bị sét rỉ, tróc sơn, trông rất tồi tàn. Còn nguyên vẹn, lành lặn nhất là khu nhà banh thì lại cửa đóng then cài vì… thiếu banh, chỉ thấy mạng nhện giăng chằng chịt. Khu dùng cho các hoạt động, sinh hoạt trong nhà như : học đàn, múa, phòng đọc sách… cũng đóng cửa im ỉm. Đang là mùa hè nhưng khu VCGT im ắng, vắng bóng thiếu nhi. Trong khi cách đó không xa, 5 - 6 cậu bé đang chơi trò bắn bi ở bãi đất trống ven đường. ‘‘Các em có thường vào chơi ở khu VCGT này không?’’ – chúng tôi hỏi. Cậu bé tên Thanh Thiên trả lời tỉnh bơ: ‘‘Có gì đâu mà vào chơi hả cô? Mấy trò đó bị hư hết rồi, chơi chán lắm’’. Bà Đinh Thị Nhỏ - nhà gần khu VCGT cho trẻ em chép miệng: ‘‘Năm 2006, nghe tin xã được xây một khu VCGT cho trẻ em ở thôn Thạch Định, bà con trong thôn ai cũng vui mừng. Mấy đứa nhỏ vui một, cha mẹ của chúng vui mười, vì từ nay có chỗ cho bọn trẻ vui chơi, sinh hoạt, không phải lo chúng chạy chơi ở ngoài đường, tắm sông, tắm suối nguy hiểm. Khu vui chơi xây xong, những ngày đầu cũng đông trẻ nhỏ tới chơi, nhưng được mấy bữa thì chán vì quá ít trò chơi. Giờ khu VCGT này trở thành bãi đất hoang, nhìn mà xót!’’.

Nằm trên con đường huyết mạch nối 2 thôn Xuân Vinh và Hà Già, lại ở gần Trường Tiểu học Vạn Hưng 2, khu VCGT cho trẻ em của xã Vạn Hưng (Vạn Ninh) được xây dựng khoảng năm 2002 - 2003 với vốn đầu tư gần 300 triệu đồng. Giờ đây, khu vui chơi này trông rất tan hoang. Các thanh sắt dùng làm hàng rào bảo vệ khuôn viên khu vui chơi bị cắt hoặc bẻ gãy. Một số đồ chơi đặt ở ngoài trời hầu như hư hỏng hoàn toàn. Vì không có người quản lý nên một số đồ chơi chạy bằng điện như: ô tô, tàu lửa được chất đống trong kho. Khu nhà dùng cho các hoạt động chung đã được lấy làm lớp mẫu giáo của thôn.

Hầu hết các khu VCGT cho trẻ em nằm trong dự án đều rơi vào tình trạng tương tự. Mang tiếng là khu VCGT cho trẻ em nhưng trẻ em đến đây chơi rất ít. Hầu như các xã đều tận dụng khu VCGT làm nơi hội họp, mở lớp dạy nghề cho… thanh niên hoặc làm nhà kho!

° Vì đâu nên nỗi?

Tình trạng khu VCGT cho trẻ em bị xuống cấp và khó duy trì hoạt động, một phần do sự thiếu ý thức của người dân. Thanh niên ở một số xã còn dùng khu VCGT cho trẻ em làm chỗ để… nhậu. Sau khi “chén anh chén chú”, các xích đu, cầu tuột biến thành chỗ ngủ, chỗ phóng uế. Có nơi, khu VCGT trở thành nơi chăn thả trâu bò của một số hộ gia đình. Bên cạnh đó, một số xã khi xây dựng xong khu VCGT cho trẻ em không cử người bảo vệ, trông coi nên các phần tử xấu cứ… vô tư bẻ các thanh sắt hàng rào để bán phế liệu.

Hiện nay, do chưa có các văn bản hướng dẫn về việc chi cho hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa khu VCGT cho trẻ em nên nhiều xã không “xoay” được nguồn kinh phí. Chính vì thế, theo thời gian, các khu VCGT cho trẻ em bị bỏ hoang, gây lãng phí. Ông Hà Ngọc Trai - Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Trung băn khoăn: ‘‘Các khu VCGT lúc mới xây thu hút nhiều trẻ em đến chơi nhưng về sau ngày càng thưa dần. Hiện nay, các thiết bị đã xuống cấp nhưng các văn bản hướng dẫn chi cho hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa khu VCGT cho trẻ em không có nên xã cũng đành… bó tay. Hiện nay, khu VCGT cho trẻ em của xã vẫn còn hoạt động nhưng do bị xuống cấp nên bị trẻ “chê”, không tới vui chơi, sinh hoạt’’. Ngoài ra, việc lắp đặt các hệ thống trò chơi ngoài trời bằng sắt cũng là nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp của các khu VCGT, nhất là những xã vùng biển. Theo một số nhà quản lý, những trò chơi ngoài trời nên lắp đặt bằng vật liệu nhựa, inox hoặc xây bằng xi măng sẽ phù hợp hơn.

Theo đề án xây khu VCGT cho trẻ em, mỗi khu vui chơi có khuôn viên rộng khoảng 3.000 - 5.000m² gồm: 1 nhà sinh hoạt chung (rộng khoảng 100m²) dành cho các hoạt động trong nhà như mở các lớp học năng khiếu, phòng đọc sách báo; sân bê tông ngoài trời (rộng khoảng 60m²) dành cho các hoạt động thể thao, không gian còn lại là nơi đặt các trò chơi: xích đu, bập bênh, cầu tuột, đu quay… Nhưng khi bắt tay vào triển khai thực hiện, không phải huyện, xã nào cũng có nguồn ngân sách để đầu tư. Vì vậy, nhiều địa phương chỉ dựa vào nguồn ngân sách của tỉnh. Thậm chí, một số nơi còn chẻ nguồn ngân sách của tỉnh để xây dựng thành 2 khu VCGT cho trẻ em nên việc đầu tư thiếu sự đồng bộ, dàn trải, không đúng quy cách. Điều này dẫn đến sự xuống cấp nhanh chóng của các khu VCGT cho trẻ em.

° Trách nhiệm thuộc về ai?

Hàng rào bằng sắt ở nhiều khu vui chơi giải trí cho trẻ em bị người dân cắt trộm.

Theo bà Trần Thị Thanh Mai - Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân số - Gia đình và Trẻ em tỉnh), năm 1999, xét thấy nhu cầu VCGT của trẻ em tại các vùng khó khăn là cần thiết, vì thế, Ủy ban Bảo vệ và chăm sóc trẻ em tỉnh (cũ), Đoàn Thanh niên (ĐTN) và Sở Văn hóa - Thông tin (cũ) đã đề xuất UBND tỉnh đầu tư xây dựng khu VCGT cho trẻ em ở một số xã khó khăn (vấn đề này đã được HĐND tỉnh thông qua). Theo kế hoạch, nguồn ngân sách để xây các khu VCGT cho trẻ em gồm: ngân sách của UBND tỉnh kết hợp với nguồn ngân sách của huyện và xã. Trong đó, ngân sách của tỉnh 200 triệu đồng, các địa phương tùy điều kiện ngân sách có thể đầu tư thêm từ 100 - 250 triệu đồng/khu VCGT.

Khi chúng tôi đặt vấn đề về trách nhiệm của cơ quan chủ quản đối với sự xuống cấp của các khu VCGT cho trẻ em, bà Mai cho biết: “Các địa phương cố gắng xin bằng được nguồn vốn đầu tư khu VCGT cho trẻ em, nhưng khi được rồi, địa phương lại không làm tốt khâu quản lý, vận hành. Ban liên ngành của tỉnh chỉ có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, còn việc quản lý thuộc về địa phương”.

Theo đề án, sau khi xây dựng xong, mỗi huyện sẽ thành lập một ban quản lý các khu VCGT cho trẻ em. Nhưng hầu như rất ít huyện thực hiện đúng quy định này. Khi chúng tôi liên hệ với các huyện để tìm hiểu việc lãng phí công trình khu VCGT cho trẻ em, lãnh đạo của một số huyện được hỏi lại chuyển cho ĐTN hoặc chỉ về xã. Làm việc với một số xã, có xã cho rằng đã giao cho ĐTN quản lý. Tuy nhiên khi tiếp xúc, ĐTN cho biết: ĐTN chỉ có trách nhiệm tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí còn chức năng quản lý không thuộc thẩm quyền của họ… Vậy trách nhiệm thuộc về ai? Câu hỏi này đến nay vẫn còn bỏ ngỏ.

Rõ ràng, việc xây dựng các khu VCGT cho trẻ em chưa có sự thống nhất giữa đơn vị đầu tư và đơn vị tiếp nhận khai thác công trình. Việc đầu tư xây dựng khu VCGT cho trẻ em là cần thiết; việc duy trì hoạt động các điểm sinh hoạt này cũng rất quan trọng. Thế nhưng, các công trình xây dựng với kinh phí lên đến bạc tỷ này đã không phát huy hiệu quả. Vì thế, UBND tỉnh cần sớm ban hành quy chế quản lý và tổ chức hoạt động các khu VCGT cho trẻ em ở cơ sở. Nếu chậm, nguồn kinh phí đầu tư cho các khu VCGT cho trẻ em sẽ rất lãng phí, vô hình trung các khu VCGT bị biến thành những bãi đất hoang, trong khi trẻ em hàng ngày lại không có chỗ vui chơi, sinh hoạt.

T.L - C.V