Không biết đến bao giờ, lứa vận động viên này mới có thể tiếp bước thành tích các bậc tiền bối?

Nhắc đến thể thao đỉnh cao Khánh Hòa (KH), sẽ là thiếu sót nếu không đề cập đến môn quần vợt với thành tích hàng chục năm liền đứng trên đỉnh cao ở các giải toàn quốc. Tuy nhiên, tennis KH sau bao năm gây dựng, nay lại đứng bên bờ vực suy thoái. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là KH không tạo được phong trào rèn luyện môn tennis phát triển xứng tầm với thành tích mà bộ môn này đạt được.

Từ thời vàng son…

Suốt nửa cuối thập kỷ 80 kéo dài đến hết thập kỷ 90 của thế kỷ trước, gần như tại tất cả các giải đấu quy mô toàn quốc, bục vinh quang cao nhất luôn là nơi quen thuộc của các vận động viên (VĐV) tennis KH. Từ năm 1985 đến 2002, không một tay vợt nào có thể vượt qua Kim Trang của KH ở nội dung đơn nữ. Trong 9 năm liền (1994 - 2002), chiếc cúp vô địch quốc gia nội dung đồng đội nữ cũng không nằm ngoài tầm tay những tay vợt đến từ phố biển. Những cái tên như: Kim Trang, Kim Lợi, Nguyễn Thị Linh, Phương Hạnh… luôn đạt phong độ ổn định, giành thành tích cao hết năm này qua năm khác. Họ đã đem về cho thể thao KH 3 chiếc cúp vô địch quốc gia vĩnh viễn (3 lần vô địch liên tiếp mới được giữ cúp vĩnh viễn), hàng chục chiếc cúp vô địch đơn nữ và đương nhiên các cô gái KH trở thành một thế lực “bất khả chiến bại”.

Với các VĐV nam, tuy chưa sánh ngang thành tích với các “liền chị”, nhưng trong suốt 10 năm từ 1985 đến 1995, những Lê Văn Kiệt, Lê Kim Hải… đã có mặt một cách thường trực trong các trận chung kết ở cả 3 nội dung đơn, đôi và đồng đội. Không dưới 10 lần, họ đã đem về những chiếc cúp vô địch quý giá cho tennis KH.

… đến lúc thoái trào

Sau năm 2002, quần vợt KH bắt đầu một chu kỳ mới. Những VĐV tên tuổi hoặc đã chuyển sang hướng đi khác, hoặc không còn đủ sức thi đấu. Trong số các nữ VĐV, chỉ có cặp Kim Lợi - Phương Hạnh tiếp tục duy trì sức mạnh của mình và một đôi lần vô địch, vài lần về nhì ở các nội dung đồng đội, đôi, đơn cho đến năm 2006. Từ đó đến nay, tennis KH bắt đầu giai đoạn thoái trào và lu mờ dần trên bảng thành tích. Một quy luật đáng buồn nhưng lại là tất yếu khi quần vợt KH vẫn mãi trông chờ vào những tay vợt kỳ cựu, đã chinh chiến quá nhiều năm trong khi đội ngũ kế cận chỉ là con số 0. Không hề có sự đầu tư đúng nghĩa, cũng không hề có lộ trình phát triển, sau lứa VĐV tài năng mà KH may mắn có được, thể thao KH chỉ còn biết đứng nhìn các địa phương khác lần lượt lấn lướt mình.

Thiếu đầu vào…

Có lẽ phải thật lâu nữa, có thể là hàng chục năm sau, nếu được đầu tư bài bản và mạnh mẽ, những tay vợt của KH mới hy vọng có thể “trở lại ngày xưa”. Nhìn lại quãng đường với những hào quang mà tennis KH đã đi qua, ông Lê Cảnh Thân - Trưởng bộ môn quần vợt KH, Ủy viên Ban Chấp hành Liên đoàn Quần vợt (LĐQV) Việt Nam, người đã gắn bó với quần vợt KH trong hơn 20 năm qua không khỏi ngậm ngùi: “Trước đây, tất cả các VĐV đều dành trọn tình yêu và thời gian cho tennis. Họ đến sân, tập luyện rất hăng say bởi đó là con đường họ đã chọn, là hướng đi gần như duy nhất. Tất cả tạo thành nền tảng chính cho những thành công mà tennis KH đã gặt hái được. Nay thì khác, các VĐV có nhiều lựa chọn hơn cho tương lai của mình, thời gian dành cho tennis cũng ít đi và động lực giúp các em chuyên tâm luyện tập cũng giảm sút. Đó cũng là điều hiển nhiên và không bộ môn thể thao nào, không ai có thể tránh khỏi”. Cùng quan điểm này, cựu VĐV Phương Hạnh nhìn nhận: “So với lứa chúng tôi, các em hiện nay có điều kiện tập luyện tốt hơn, hiện đại hơn. Nhưng thời gian và tâm huyết các em dành cho tennis lại không nhiều. Điều này khiến cho trình độ chuyên môn của các VĐV trẻ bây giờ thua kém so với lứa VĐV trước”.

Hiện nay, đội tuyển tennis tỉnh có 15 VĐV, 13 trong số đó đang ở độ tuổi từ 9 đến 15 và cả 13 em này đều đang là học sinh của các trường phổ thông, trung học cơ sở. Mỗi ngày, các VĐV học văn hóa 1 buổi, 1 buổi tập tennis. Rồi còn các buổi học thêm, học ở nhà… thời gian các em dành cho tennis rất ít. Vì vậy trong số 13 VĐV trẻ, tuy cũng có 2 - 3 gương mặt có tố chất tốt, có khả năng phát triển mạnh sau này, nhưng việc đeo đuổi tennis như cái nghiệp lại là một vấn đề mà không phải VĐV nào cũng chọn.

Hiện nay, vấn đề quan trọng là “đầu vào” cho tennis. Một khi hệ thống giải đấu dành cho các lứa tuổi trong toàn tỉnh chưa được vận hành, thì môn tennis vẫn chưa thể trở thành phong trào luyện tập dành cho các em học sinh. Các câu lạc bộ (CLB) tennis cũng chỉ tập hợp những người lớn tuổi. Ông Lê Cảnh Thân, tuy rất tâm huyết với tennis, đã 2 lần xây dựng mô hình giải đấu mini tennis đưa vào áp dụng trong các nhà trường, nhưng phong trào vẫn không phát triển mạnh. Còn nhớ năm 1999, giải mini tennis tỉnh KH lần thứ nhất tổ chức tại Diên Khánh đã thu hút đông đảo các em trong độ tuổi từ 8 - 11 tham gia (chủ yếu là học sinh bậc tiểu học), qua đó đã phát hiện được nhiều nhân tố năng khiếu. Nhưng việc triển khai các bước tiếp theo lại không thành công bởi cơ chế còn nhiều bất cập, trong khi đa số các VĐV vẫn chưa coi đây là môn thể thao quần chúng.

Về mặt cơ chế, việc đầu tư thời gian, tiền bạc vào việc tập luyện tennis theo hướng chuyên nghiệp của các VĐV đã không được sự ủng hộ từ nhà trường, gia đình và ngành quản lý. Trong khi nhà trường chưa có các hình thức khuyến khích, hỗ trợ các em đến với tennis như việc thưởng điểm cho các VĐV đạt thành tích cao hoặc hình thành các CLB tennis trong nhà trường, thì gia đình các em cũng không muốn con cái mình theo đuổi môn thể thao được cho là tốn kém này. LĐQV tỉnh trong hơn 20 năm hình thành và phát triển cũng chỉ phục vụ cho các giải đấu phong trào, không dám “tơ tưởng” đến các VĐV trẻ. Không một giải trẻ nào được tổ chức trong suốt thời gian từ năm 1988 - thời điểm LĐQV tỉnh được thành lập - cho đến nay. Do không có giải đấu nên không thể huy động được các tay vợt trẻ tuổi tập luyện, thi đấu. Từ đó, đầu vào cho đội tuyển tennis tỉnh hoàn toàn mang tính tự phát, nặng tính nghiệp dư và phó mặc cho bộ môn.

Những quan điểm không gặp nhau

Không ít người coi tennis là môn thể thao dành cho những người “có điều kiện”, việc đeo đuổi nó sẽ rất tốn kém và thiếu thực tế. Đây là cách nhìn chưa thật sự chính xác bởi như bao môn thể thao khác, nếu chỉ đơn thuần là chơi tennis để rèn luyện sức khỏe, thì chi phí dành cho nó quả thực không lớn, thậm chí thấp hơn so với bóng đá hay cầu lông. Theo tính toán, nếu 1 tay vợt tham gia 1 CLB nào đó (khoảng 10 người) thì họ chỉ cần bỏ ra mỗi tháng từ 100 - 200 ngàn đồng là đã có thể tập luyện với mật độ 3 buổi/tuần. Số tiền ấy không quá cao so với hầu hết các môn thể thao khác.

Trong khi người chơi chưa có cách nhìn nhận đúng thì việc LĐQV tỉnh với đủ các ban, bệ vẫn hoạt động một cách thiếu hiệu quả. Ban Chấp hành LĐQV tỉnh khóa V nhiệm kỳ 2007 - 2011 vẫn chưa có gì đột phá trong hoạt động. Ban Tài chính gần như hoàn toàn “nằm im” khiến cho vấn đề kinh phí trở nên cấp bách. Chưa kể một số thành viên Ban Chấp hành LĐQV chỉ vào cho có chỗ chơi tennis chứ không có đóng góp gì đáng kể cho sự phát triển của bộ môn. Cũng chính vì vậy nên tuy được UBND tỉnh giao cho 3 sân tập tennis (số 7 Hàn Thuyên, Nha Trang) với nhiệm vụ trọng tâm là phục vụ cho việc tập luyện, thi đấu của đội tuyển, thì đội tuyển tennis tỉnh chỉ được tập trên 1 sân và chỉ được tập ban ngày (từ 8 giờ 30 đến 17 giờ), những sân còn lại được LĐQV cho thuê để lấy kinh phí hoạt động.

Xung quanh vấn đề này, ông Lê Kim Hải, Tổng Thư ký LĐQV KH cho biết: “Ở những nhiệm kỳ trước, hoạt động của LĐQV tỉnh gần như tê liệt. Các thành viên Ban Chấp hành không có tính đồng thuận cao nên trước một vấn đề nào đó thường bị… bàn ra thay vì cùng nhau thực hiện. Chẳng hạn như việc tổ chức giải trẻ đã được đề cập nhiều lần nhưng cuối cùng mọi việc vẫn không thể giải quyết vì không có sự đồng thuận trong nội bộ Ban Chấp hành. Tình trạng đó tiếp tục kéo dài qua nhiệm kỳ 2007 - 2011 tuy ở mức độ thấp hơn. Mặt khác, đội tuyển tennis tỉnh cho đến nay vẫn chưa bàn giao cho LĐQV nên các hình thức hỗ trợ chỉ mang tính bộc phát, thiếu cơ chế và kế hoạch cụ thể. Chúng tôi cũng nhận thấy sự phối hợp giữa ngành quản lý và LĐQV chưa thật sự chặt chẽ. Quy chế thưởng đối với các VĐV có thành tích cao đã được xây dựng nhưng chưa thực hiện. LĐQV vẫn chưa hoàn toàn gắn kết, tập hợp và quản lý các CLB tennis trong tỉnh. Đặc biệt là việc tổ chức các giải đấu dành cho lứa tuổi từ U.10 đến U.18 vẫn chưa thực hiện được”.

Thực tế, LĐQV cũng đã có những động thái như: về các huyện xây dựng các CLB tennis (có sự góp mặt của các tay vợt trẻ); hỗ trợ ban đầu cho các CLB này… nhưng có vẻ như tiếng nói của Liên đoàn không có được trọng lượng cần thiết nên các huyện cũng không mấy mặn mòi.

Bao giờ tennis KH mới “trở lại ngày xưa”?

H.Đ