Nạn khai thác cát trái phép ở Diên Khánh (Khánh Hòa): Lờn thuốc?

Những năm qua, tuy chính quyền huyện Diên Khánh (Khánh Hòa) đã liên tục triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, xử lý nạn khai thác cát trái phép (KTCTP) trên khu vực sông Cái, đoạn chảy qua địa bàn huyện, nhưng điều bất thường là sa tặc chẳng những không thuyên giảm mà còn gia tăng cả về mức độ lẫn quy mô…

Một con đường dã chiến ở xã Diên Lâm mới được các đầu nậu đưa vào sử dụng để phục vụ việc vận chuyển, khai thác cát trái phép.

Sáng 14-8, nhận được thông tin của người dân từ Đường dây nóng Báo Khánh Hòa, chúng tôi nhanh chóng có mặt tại khu vực sông Cái, đoạn chảy qua địa bàn 2 xã Diên Phước và Diên Lâm. Theo quan sát của chúng tôi, đoạn sông này tuy chỉ dài chưa đến 2km nhưng có tới 12 ghe ngang nhiên thay nhau hút cát, khiến nước sông đục ngầu, kéo theo những đợt sóng mạnh đánh vào hai bên bờ. Phía bên bờ sông thuộc thôn Trung và thôn Hạ xã Diên Lâm có 5-6 bãi tập kết cát. Ở đó, liên tục xuất hiện những chiếc ô tô tải từ 2,5 - 15 tấn thay nhau xuống “ăn hàng”. Ngoài hút cát trực tiếp từ ghe lên ô tô tải, có bãi tập kết còn huy động cả máy múc. Tiếng ô tô chạy, tiếng động cơ ghe hút cát ầm ầm như đang ở công trường tấp nập.

. Ngày càng manh động

Một chiếc ghe chuẩn bị hút cát ngay cạnh khu vực bờ sông bị sạt lở, đoạn thuộc xã Diên Phước.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đình Bá - Chủ tịch UBND xã Diên Phước khẳng định, trên địa bàn xã không có bãi tập kết cát nào. Nhưng theo tìm hiểu của phóng viên, hiện Diên Phước là địa bàn mà những người khai thác cát trái phép đưa phương tiện đến khai thác nhiều nhất (khoảng 10 chiếc). Những đối tượng này hoạt động ngày càng manh động. Sa tặc tập trung các ghe hút ở bãi Gò Sạn thuộc địa bàn xã Diên Lâm, rồi chạy sang địa bàn Diên Phước hút cát một cách ngang nhiên. Khi thấy lực lượng địa phương ra kiểm tra, xử lý, chúng nhanh chóng điều khiển ghe ra giữa dòng và tỏ thái độ thách thức.

4 chiếc ghe ngang nhiên hút cát trên sông Cái, đoạn gần xã Diên Phước.

Ngày 27-7 vừa qua, do quá bức xúc trước tình trạng ghe hút cát trái phép, người dân đã bắt giữ 1 chiếc ghe hút cát trái phép và thông báo cho chính quyền địa phương. Nhưng khi lực lượng chức năng đang tiến hành lập biên bản vi phạm đối với chủ ghe thì bỗng xuất hiện 30 đối tượng, trang bị hung khí như dao, mã tấu…, đến hăm dọa lực lượng chức năng và người dân hòng cướp lại ghe. Các đối tượng còn đòi chặt tay, chặt chân bà con địa phương! Một người trong số đó còn hống hách: “Đây là tài nguyên thiên nhiên nên tôi có quyền khai thác!”(!?) Người này không chỉ văng tục, chửi bới lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ mà còn lớn tiếng hăm dọa cả người đứng đầu chính quyền địa phương. Theo những người dân trong vùng, người đàn ông này tên Tâm (thường gọi là Tâm Lan), không phải dân trong xã. Thấy tình hình quá căng thẳng, lãnh đạo xã đã phải đề nghị huyện tăng cường lực lượng xuống hỗ trợ xử lý vụ việc. Chỉ khi có sự xuất hiện của gần 10 cán bộ, chiến sĩ Công an huyện Diên Khánh, các đối tượng trên mới giải tán. Tuy nhiên, chiếc ghe bị tịch thu, sau khi được đưa về bãi đỗ ở công trình khu đô thị Nam Sông Cái (thị trấn Diên Khánh), đã bị khoảng 40 - 50 người đến cướp lại!

. 8 tháng, chỉ xử phạt được 2 phương tiện!

Xe múc cũng được sa tặc huy động đến đoạn bờ sông Cái thuộc xã Diên Lâm.

Tại địa bàn xã Diên Lâm, theo quan sát của chúng tôi, để đẩy nhanh việc khai thác, vận chuyển cát trái phép, các đầu nậu đã tạo ra những con đường dã chiến chạy thẳng từ Tỉnh lộ 8 xuống các bãi tập kết ven sông Cái. Các ô tô tải tấp nập vào ra như thể công trường đang thi công. Nhưng theo ông Nguyễn Hải Âu - Chủ tịch UBND xã Diên Lâm thì “tình hình KTCTP trên địa bàn xã chỉ thỉnh thoảng mới có và họ chỉ khai thác trộm”.

Ông Võ Thành Nhân - Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường UBND huyện Diên Khánh cho biết, từ đầu năm đến ngày 15-8-2012, huyện Diên Khánh đã xử lý 20 vụ vi phạm khai thác cát trái phép. Trong đó, xử phạt 12 xe vận chuyển trái phép; tịch thu 8 chiếc ghe, 8 máy hút, 48m vòi hút cát; tổng số tiền xử phạt là 65 triệu đồng. Để ngăn chặn tình trạng khai thác, vận chuyển cát trái phép, Chủ tịch UBND huyện Diên Khánh còn trao thêm quyền cho lực lượng chức năng ở các xã được chốt tại các bến bãi để chặn xe và tịch thu tang vật theo thẩm quyền. Tuy nhiên, từ đầu năm đến ngày 16-8 vừa qua, lực lượng chức năng của xã Diên Lâm chỉ mới xử phạt được 2 phương tiện (ô tô tải) vận chuyển cát trái phép!

2 xe tải đang “ăn hàng” tại một bến tập kết cát trái phép ở xã Diên Lâm.

Đề cập đến các bến bãi của các chủ đầu nậu trên địa bàn, ông Nguyễn Hải Âu nói: “Những đối tượng này đa phần đều từ nơi khác đến. Trong đó, có chủ vựa tên Tâm Lan. Vừa rồi phát hiện sai phạm, chúng tôi đã xử lý. Tuy nhiên, tình trạng KTCTP vẫn còn rải rác, không chấm dứt được”. Khi được hỏi về biện pháp của chính quyền địa phương để giải quyết dứt điểm tình trạng khai thác, vận chuyển cát trái phép, ông Nguyễn Hải Âu cho biết, chỉ bắt phạt theo thẩm quyền của xã (2 triệu đồng/lần/phương tiện). Trước câu hỏi “đã có bao nhiêu diện tích đất canh tác của người dân trong xã bị sạt lở do nạn khai thác trái phép này”, ông Nguyễn Hải Âu chỉ trả lời: “Có lẽ dịp nào đó chúng tôi sẽ thống kê”.

. Còn nhức nhối đến bao giờ?

Theo quan sát của chúng tôi, hiện nay, đất ở hai bên bờ sông Cái đã bị sạt lở nghiêm trọng, điển hình là khu vực đồng Lò Gai (xã Diên Phước). Chỉ tính riêng khu vực này đã có hàng nghìn m2 đất bị “hà bá” cuốn đi.

Việc sạt lở đất hai bên bờ sông không những làm mất đất sản xuất, canh tác của nông dân mà còn đe dọa mất cả nhà của những người dân ở thôn Phước Tuy 1 và Phước Tuy 2. Ông P.H.N (trú đội 1, thôn Phước Tuy 1, xã Diên Phước) than: “Mấy năm gần đay, hễ đặt lưng xuống giường, nghe tiếng động cơ phành phạch của những chiếc ghe hút cát là tôi lại không sao ngủ được”. Theo ông, nạn KTCTP nếu không được ngăn chặn sẽ dẫn đến những hậu quả khó lường. Cụ thể, do thay đổi dòng chảy, trạm bơm Đồng Xe trong tương lai gần sẽ không thể hút được nước để tưới cho hàng trăm héc-ta đất canh tác. Năm 2010, đã có người thiệt mạng vì bất ngờ bị sập hố sâu do hậu quả của nạn khai thác cát ở khu vực sông gần núi Gò Sạn.

Rời huyện Diên Khánh khi nắng chiều đã tắt, chúng tôi không khỏi băn khoăn, trăn trở. Liệu với cách giải quyết như hiện nay, nạn KTCTP ở huyện Diên Khánh có được xử lý triệt để? Và trong tương lai không xa, sẽ còn bao nhiêu diện tích đất màu mỡ của người dân tiếp tục bị trôi theo dòng nước lũ mỗi khi mùa mưa bão về?

TỔ P.V

* Ông Nguyễn Lê Hải - Phó Công an xã Diên Lâm: Hiện trên địa bàn xã có đến 6 bến bãi tập kết cát trái phép của các đầu nậu đang hoạt động. So với năm 2011, số lượng bến bãi đã nhiều hơn. Các đầu nậu đều đến từ địa phương khác; họ mua đất của dân địa phương, mở đường, mở bến bãi bất hợp pháp. Bình quân mỗi ghe hút cát thu về mỗi ngày 4 - 5 triệu đồng.

* Ông Võ Thành Nhân - Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường UBND huyện Diên Khánh: Tất cả bến bãi khai thác cát trên địa bàn đều bất hợp pháp. Để giải quyết triệt để tình trạng KTCTP này, chỉ còn cách cấp phép khai thác cho doanh nghiệp.

* Ông Lê Xuân Nhàn - Chủ tịch UBND huyện Diên Khánh: Trong điều kiện thời tiết đang vào mùa khô, nhu cầu sử dụng cát trên thị trường rất lớn, lợi nhuận cao nên tình hình khai thác, vận chuyển cát trái phép trên địa bàn khá phức tạp. Các cơ quan chức năng đã cố gắng kiểm tra và xử lý nhưng chưa giải quyết triệt để. Địa phương nào để diễn ra tình trạng hình thành các bến bãi mới trên địa bàn, chúng tôi sẽ yêu cầu kiểm điểm, xử lý nghiêm.